Wskaźnik kosztów składowania zapasów oblicza się ze wzoru:
Wks = KC / Zś
gdzie:
KC – koszty całkowite magazynowania w badanym okresie,
Zś – zapas średni w badanym okresie.
Oblicz wskaźnik kosztów składowania zapasów, wykorzystując dane:
- koszty zmienne magazynowania w badanym okresie: 5 mln zł,
- koszty stałe magazynowania w badanym okresie: 10 mln zł,
- zapas średni w badanym okresie: 30 mln zł.
A. 0,33
B. 2,00
C. 0,90
D. 0,50
Wskaźnik kosztów składowania zapasów liczony jest według zależności $W_{ks}=\frac{K_C}{Z_s}$, czyli porównujemy koszty całkowite magazynowania z wartością zapasu średniego. Najpierw trzeba więc ustalić K_C. Koszty całkowite to suma kosztów zmiennych i stałych: 5 mln zł + 10 mln zł = 15 mln zł. Następnie dzielimy 15 mln zł przez 30 mln zł, co daje 0,50. Oznacza to, że w badanym okresie koszty składowania stanowią 50% wartości średniego zapasu. W praktyce taki wskaźnik jest bardzo przydatny przy ocenie opłacalności utrzymywania zapasów, np. gdy firma sprawdza, czy nie zamraża za dużo kapitału w magazynie. Moim zdaniem to jeden z tych wskaźników, które dobrze pokazują, że magazynowanie nie jest darmowe, nawet jeśli towar tylko leży na regale. W dobrych praktykach logistycznych analizuje się zarówno koszty stałe, jak czynsz, amortyzacja regałów czy wynagrodzenia, jak i koszty zmienne, np. energia, obsługa manipulacyjna czy materiały eksploatacyjne. Dopiero razem dają pełny obraz kosztów magazynowania.
Przy tym zadaniu najważniejsze jest poprawne zrozumienie pojęcia kosztów całkowitych magazynowania. Do K_C nie można brać tylko jednej grupy kosztów, bo wtedy wskaźnik będzie zaniżony i nie pokaże realnego obciążenia zapasów. Jeżeli ktoś otrzymuje 0,33, to najczęściej dzieli same koszty stałe 10 mln zł przez zapas średni 30 mln zł. Taki rachunek pomija koszty zmienne, czyli np. zużycie energii, pracę sprzętu, dodatkowe czynności magazynowe albo materiały pomocnicze. W analizie logistycznej byłoby to trochę mylące, bo magazyn przecież generuje oba rodzaje kosztów jednocześnie. Wynik 0,90 zwykle wynika z pomylenia danych, złego sumowania albo próby liczenia procentów bez zachowania wzoru. Trzeba uważać, bo wskaźnik 0,50 można potem przedstawić jako 50%, ale najpierw sam iloraz musi być policzony poprawnie. Z kolei wynik 2,00 pojawia się często wtedy, gdy ktoś odwróci ułamek i podzieli zapas średni przez koszty całkowite. To daje informację zupełnie innego typu i nie jest wskaźnikiem kosztów składowania zapasów według podanego wzoru. Z mojego doświadczenia takie błędy biorą się z pośpiechu: uczeń widzi trzy liczby i od razu coś dzieli, zamiast najpierw ustalić, co jest licznikiem, a co mianownikiem. W standardowej analizie magazynowej trzeba trzymać się definicji wskaźnika, bo tylko wtedy można porównywać wyniki między okresami, magazynami albo wariantami organizacji zapasów.