W przedsiębiorstwie produkcyjnym, pracującym 200 dni w roku, roczna sprzedaż wyniosła 8 000 szt. Średni zapas w tym czasie kształtował się na poziomie 400 szt. Oblicz wskaźnik rotacji zapasów.
A. 2 razy.
B. 5 razy.
C. 40 razy.
D. 20 razy.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2019 (arkusz A.30-X-19.01).
Wskaźnik rotacji zapasów obliczamy jako stosunek rocznej sprzedaży lub zużycia materiałów do średniego stanu zapasu. W tym zadaniu mamy roczną sprzedaż 8 000 szt. oraz średni zapas 400 szt., więc: 8 000 / 400 = 20. Oznacza to, że zapas w ciągu roku „obrócił się” 20 razy, czyli przeciętnie został sprzedany i odtworzony dwadzieścia razy. Liczba 200 dni pracy w roku może tu trochę kusić, ale do samego wskaźnika rotacji w razach nie jest konieczna. Przydaje się dopiero wtedy, gdy chcemy policzyć średni czas utrzymywania zapasu: 200 dni / 20 = 10 dni. Czyli firma przeciętnie ma zapas wystarczający na około 10 dni sprzedaży. W praktyce magazynowej to bardzo ważna informacja, bo pomaga ocenić, czy zapas nie jest za duży, czy kapitał nie jest zamrożony na półkach i czy nie grozi brak towaru. Moim zdaniem to jeden z tych wskaźników, które naprawdę warto rozumieć, nie tylko liczyć na pamięć. W dobrych praktykach zarządzania zapasami rotację porównuje się z normami dla danej branży, planem sprzedaży, analizą ABC/XYZ oraz kosztami utrzymania zapasu.
W tym zadaniu kluczowe jest rozróżnienie między wskaźnikiem rotacji zapasów a innymi miarami, na przykład czasem pokrycia zapasu w dniach. Rotacja w razach mówi, ile razy w badanym okresie przeciętny zapas został sprzedany albo zużyty. Dlatego podstawowy tok obliczeń to roczna sprzedaż podzielona przez średni zapas: 8 000 / 400 = 20 razy. Jeżeli wynik wychodzi jako 5 razy, to najczęściej oznacza pomylenie kierunku dzielenia albo wzięcie pod uwagę nie tej wielkości, co trzeba. Czasem ktoś próbuje dzielić liczbę dni przez zapas albo miesza sprzedaż dzienną z zapasem rocznym, i wtedy robi się taki nie do końca logistyczny wynik. Odpowiedź 2 razy jest jeszcze bardziej zaniżona i sugeruje, że średni zapas potraktowano prawie jak zapas na pół roku, choć dane mówią coś innego. Przy sprzedaży 8 000 szt. rocznie zapas 400 szt. nie może obracać się tylko dwa razy, bo wtedy sprzedaż wyniosłaby około 800 szt., a nie 8 000 szt. Wynik 40 razy też wygląda logicznie tylko na pierwszy rzut oka. Może powstać, gdy ktoś dodatkowo i niepotrzebnie wykorzysta 200 dni pracy albo policzy sprzedaż dzienną, a potem pomnoży przez zły współczynnik. Liczba dni w roku produkcyjnym jest przydatna, ale do obliczenia średniego czasu utrzymywania zapasu, nie do podwojenia rotacji. Dobra praktyka w logistyce jest taka: najpierw ustalamy, jaki wskaźnik liczymy, potem dobieramy dane o tym samym okresie. Tutaj okres jest roczny, więc porównujemy roczną sprzedaż ze średnim zapasem w tym roku. Dopiero potem można wyciągać wnioski zarządcze, na przykład czy magazyn pracuje płynnie i czy poziom zapasu nie jest zbyt wysoki.