Przeciętny czas załadunku towaru wózkiem widłowym do jednego pojazdu wynosi 1 godzinę i 30 minut. Ile wynosi wskaźnik wykorzystania czasu pracy wózka widłowego, jeżeli średnio w ciągu doby (24 h) wykorzystywany jest on do załadunku 12 pojazdów samochodowych?
A. 0,50
B. 0,60
C. 0,85
D. 0,75
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2018 (arkusz A.30-X-18.01).
Wskaźnik wykorzystania czasu pracy wózka widłowego obliczamy jako stosunek czasu, w którym wózek faktycznie wykonuje załadunek, do całego dostępnego czasu w danym okresie. Tutaj okres to doba, czyli 24 h. Jeden załadunek trwa 1 godzinę i 30 minut, a to jest 1,5 h. Skoro wózek obsługuje średnio 12 pojazdów, to czas pracy przy załadunku wynosi 12 × 1,5 h = 18 h. Następnie liczymy 18 h / 24 h = 0,75. Odpowiedź 0,75 oznacza, że wózek jest wykorzystywany przez 75% doby. Moim zdaniem to bardzo praktyczny wskaźnik, bo pokazuje, czy sprzęt magazynowy jest dobrze obciążony, czy może stoi zbyt długo niewykorzystany. W logistyce i magazynowaniu takie obliczenia są potrzebne przy planowaniu liczby wózków, harmonogramu załadunków, pracy operatorów oraz okien czasowych dla transportu. Dobra praktyka branżowa mówi, żeby oddzielać czas faktycznej pracy od postojów, ładowania baterii, przerw operatora czy oczekiwania na dokumenty. Sam wynik 0,75 jest dość wysoki, ale jeszcze zostawia pewien zapas organizacyjny na zakłócenia, np. spóźnienie auta albo zmianę kolejności załadunku.
Przy tym zadaniu najczęstszy problem polega na pomyleniu liczby obsługiwanych pojazdów z czasem faktycznej pracy wózka. Sam fakt, że w ciągu 24 godzin załadowano 12 samochodów, nie daje jeszcze wskaźnika wykorzystania. Trzeba uwzględnić, ile trwa obsługa jednego pojazdu. Wynik 0,50 mógłby wyjść komuś, kto podzielił 12 pojazdów przez 24 godziny i potraktował to jako wykorzystanie sprzętu. To jednak pokazuje raczej tempo obsługi, czyli 0,5 pojazdu na godzinę, a nie udział czasu pracy wózka w czasie doby. Wynik 0,60 często wynika z błędnego przeliczenia 1 godziny i 30 minut, na przykład potraktowania tego czasu jako 1,2 h albo innego przybliżenia bez sensownej podstawy. W logistyce takie drobne przeliczenia mają znaczenie, bo 30 minut to dokładnie 0,5 h, nie 0,3 h. Z kolei 0,85 zawyża wykorzystanie i mogłoby wynikać z doliczania czynności, których w treści zadania nie podano, np. manewrowania pustym wózkiem, oczekiwania na kierowcę, przygotowania dokumentów albo kontroli towaru. Wskaźnik ma być liczony z danych podanych w zadaniu, czyli z czasu samego załadunku. Poprawne podejście jest proste: najpierw ustalamy łączny czas pracy roboczej wózka, czyli 12 × 1,5 h = 18 h, a dopiero potem odnosimy go do całego czasu dyspozycyjnego 24 h. W praktyce magazynowej takie rozróżnienie jest ważne, bo inaczej można źle zaplanować liczbę wózków, operatorów i zmian roboczych. Z mojego doświadczenia, najwięcej pomyłek bierze się właśnie z nieuwagi przy jednostkach czasu, niby mała rzecz, a wynik od razu się rozjeżdża.