Magazyn jest przystosowany do składowania maksymalnie 16 000 paletowych jednostek ładunkowych (pjł). Oblicz wskaźnik wykorzystania przestrzeni składowej magazynu, jeżeli średnio w magazynie składowanych jest 12 000 pjł.
A. 1,33
B. 1,44
C. 0,96
D. 0,75
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2020 (arkusz A.30-SG-20.01).
W tym zadaniu chodzi o klasyczny wskaźnik wykorzystania przestrzeni składowej, czyli porównanie tego, ile miejsc paletowych jest faktycznie zajętych średnio, do tego, ile magazyn może maksymalnie pomieścić. Liczymy to według zależności $W=\frac{Q_{śr}}{Q_{max}}$, czyli średni stan składowania dzielimy przez pojemność maksymalną magazynu. W danych mamy 12 000 pjł oraz 16 000 pjł, więc 12 000 / 16 000 = 0,75. Oznacza to, że magazyn jest wykorzystany w 75%. Moim zdaniem to bardzo praktyczny wskaźnik, bo od razu pokazuje, czy mamy jeszcze zapas miejsc, czy zaczyna robić się ciasno. W logistyce nie zawsze dąży się do 100% wykorzystania, bo wtedy trudniej o sprawną kompletację, relokację palet, obsługę zwrotów czy przyjęcie większej dostawy. Dobre praktyki magazynowe zakładają monitorowanie takiego wskaźnika np. w systemie WMS i utrzymywanie pewnej rezerwy operacyjnej. Przy 0,75 magazyn ma jeszcze około 25% wolnej pojemności, czyli 4 000 miejsc paletowych. To daje całkiem niezłą elastyczność w planowaniu przyjęć i wydań.
Wskaźnik wykorzystania przestrzeni składowej zawsze powinien odnosić rzeczywiste albo średnie obłożenie magazynu do jego pojemności maksymalnej. Skoro średnio składowanych jest 12 000 pjł, a magazyn może przyjąć 16 000 pjł, wynik musi być mniejszy od 1, bo stan magazynowy jest mniejszy niż maksymalna pojemność. To jest ważna kontrola logiczna wyniku, o której czasem się zapomina. Wartość 0,96 sugerowałaby, że magazyn jest prawie pełny, czyli że zajętych jest około 96% miejsc. Przy pojemności 16 000 pjł dawałoby to 15 360 pjł, a nie 12 000 pjł. Taki wynik może pojawić się, gdy ktoś pomyli dane, źle skróci ułamek albo próbuje liczyć bez sprawdzenia proporcji. Wartości 1,33 i 1,44 są jeszcze bardziej podejrzane, ponieważ oznaczałyby przekroczenie pojemności magazynu, czyli wykorzystanie powyżej 100%. W typowym wskaźniku wykorzystania przestrzeni nie ma to sensu, jeśli pytanie mówi, że średnio jest składowane mniej palet niż magazyn maksymalnie mieści. Wynik 1,33 najczęściej bierze się z odwrócenia działania: 16 000 / 12 000 = 1,33. To już nie jest wskaźnik wykorzystania, tylko raczej informacja, ile razy pojemność maksymalna jest większa od średniego stanu. Z mojego doświadczenia takie pomyłki wynikają głównie z braku ustalenia, co jest licznikiem, a co mianownikiem. W obliczeniach magazynowych dobrze jest najpierw zapisać sens wskaźnika słowami: zajęte miejsca / dostępne miejsca. Wtedy od razu widać, że poprawny wynik to 0,75, czyli 75% wykorzystania przestrzeni składowej.