Magazyn ma przestrzeń składowania równą 12 500 m³. Przeciętnie w tym magazynie znajduje się ładunek o objętości 9 375 m³. Ile wynosi średni współczynnik wykorzystania strefy składowania?
A. 0,25
B. 1,30
C. 0,95
D. 0,75
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2014 (arkusz A.30-X-14.01).
Współczynnik wykorzystania strefy składowania liczymy jako stosunek przeciętnej objętości zajętej przez ładunek do całkowitej dostępnej przestrzeni składowania. Tutaj mamy 9 375 m³ ładunku oraz 12 500 m³ pojemności magazynu, więc: 9 375 m³ / 12 500 m³ = 0,75. Oznacza to, że średnio wykorzystane jest 75% dostępnej przestrzeni składowania. To bardzo praktyczny wskaźnik, bo pokazuje, czy magazyn nie jest ani zbyt pusty, ani przesadnie zapchany. Moim zdaniem to jeden z prostszych, ale naprawdę ważnych wskaźników w gospodarce magazynowej. W dobrych praktykach logistycznych nie dąży się zawsze do 100% zapełnienia, bo trzeba zostawić miejsce na drogi manipulacyjne, rotację towarów, kompletację, bufor przyjęć i bezpieczeństwo pracy. W magazynie, gdzie średnie wykorzystanie wynosi 0,75, kierownik może jeszcze planować dodatkowe dostawy albo reorganizację zapasów bez natychmiastowego ryzyka zatorów. W systemach WMS taki wskaźnik pomaga też ocenić efektywność lokalizacji, obłożenie regałów i zapotrzebowanie na dodatkową powierzchnię.
W tym zadaniu kluczowe jest rozróżnienie między wykorzystaniem pojemności magazynu a wolną przestrzenią. Współczynnik wykorzystania strefy składowania nie oznacza tego, ile miejsca zostało puste, tylko jaka część całkowitej przestrzeni jest przeciętnie zajęta przez ładunek. Dlatego trzeba podzielić objętość aktualnie składowanego ładunku przez całkowitą pojemność strefy składowania: 9 375 m³ / 12 500 m³ = 0,75, czyli 75%. Wynik 0,25 może się pojawić, gdy ktoś obliczy udział wolnej przestrzeni, bo 12 500 m³ - 9 375 m³ = 3 125 m³, a 3 125 m³ / 12 500 m³ = 0,25. To jest przydatna informacja, ale opisuje rezerwę pojemności, a nie wykorzystanie. Warto uważać na ten błąd, bo w praktyce magazynowej pomylenie tych dwóch wskaźników może prowadzić do złych decyzji, na przykład zamówienia zbyt dużej partii towaru. Wynik 1,30 sugerowałby wykorzystanie na poziomie 130%, czyli więcej ładunku niż dostępnej przestrzeni. W normalnym rozumieniu pojemności magazynu taki wynik jest nielogiczny, chyba że mówimy o przeładowaniu, składowaniu poza wyznaczonymi miejscami albo błędnych danych wejściowych. To już byłoby naruszenie dobrej organizacji składowania i często też zasad BHP. Z kolei 0,95 oznaczałoby, że magazyn jest prawie pełny, bo zajęte byłoby 95% przestrzeni, czyli około 11 875 m³. Takich danych w zadaniu nie ma. Z mojego doświadczenia najczęstszy problem przy takich obliczeniach to automatyczne wybieranie wyniku, który wygląda realistycznie, zamiast spokojnie sprawdzić, co jest w liczniku, a co w mianowniku. Wskaźniki magazynowe warto liczyć konsekwentnie, bo potem są podstawą planowania zapasów, przepustowości i organizacji pracy.