Zapas powstający w wyniku regularnego powtarzania cyklu to zapas
A. sezonowy.
B. zabezpieczający.
C. spekulacyjny.
D. cykliczny.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2014 (arkusz A.30-X-14.05).
Zapas cykliczny to właśnie zapas, który powstaje przez regularne powtarzanie cyklu dostaw, produkcji albo zamawiania. W praktyce wygląda to tak, że firma zamawia np. co tydzień 10 palet towaru, potem ten towar stopniowo schodzi ze stanu magazynowego, a po następnym zamówieniu zapas znowu rośnie. Taki zapas jest normalnym skutkiem pracy w cyklach, a nie czymś nadzwyczajnym. Moim zdaniem to jedno z podstawowych pojęć w zarządzaniu zapasami, bo dobrze pokazuje, że magazyn nie jest tylko miejscem składowania, ale elementem rytmu całego łańcucha dostaw. W dobrych praktykach logistycznych zapas cykliczny kontroluje się przez systemy ERP lub WMS, metody min-max, analizę rotacji oraz planowanie wielkości partii dostawy. Przykład: sklep zamawia napoje co 7 dni, ponieważ dostawca ma stały harmonogram tras. Ilość napojów znajdująca się na półkach i w magazynie między jedną a drugą dostawą to typowy zapas cykliczny. Warto go odróżniać od zapasu zabezpieczającego, bo zapas cykliczny wynika z planowanego cyklu, a zabezpieczający ma chronić przed opóźnieniem dostawy lub większym popytem. Przy zarządzaniu takim zapasem ważne są też zasady FIFO lub FEFO, żeby towar nie zalegał za długo i nie tracił wartości użytkowej.
W tym pytaniu łatwo pomylić różne rodzaje zapasów, bo wszystkie występują w magazynie i wszystkie jakoś wiążą się z czasem. Kluczowe jest jednak słowo „regularnego” oraz „cyklu”. Jeżeli zapas pojawia się dlatego, że zamawianie lub produkcja odbywa się w powtarzalnych odstępach, mówimy o zapasie cyklicznym. To jest taki podstawowy zapas roboczy, który zużywa się między jedną dostawą a następną. Zapas sezonowy ma inne źródło. Tworzy się go przed okresem zwiększonego popytu, na przykład przed świętami, sezonem grillowym, początkiem roku szkolnego albo zimą w branży opałowej. Nie wynika on po prostu z powtarzania zwykłego cyklu dostaw, tylko z przewidywanej zmiany popytu w konkretnym czasie. Zapas zabezpieczający również nie pasuje do definicji z pytania, bo jego zadaniem jest ochrona przed niepewnością: opóźnieniem transportu, awarią dostawcy, nagłym wzrostem sprzedaży albo błędem prognozy. Z mojego doświadczenia uczniowie często kojarzą każdy dodatkowy towar w magazynie z „zabezpieczeniem”, ale w logistyce te pojęcia trzeba rozdzielać dość dokładnie. Zapas spekulacyjny tworzy się natomiast wtedy, gdy firma przewiduje zmianę cen, kursów walut, dostępności surowców lub przepisów i kupuje wcześniej, żeby osiągnąć korzyść ekonomiczną. To bardziej decyzja handlowa niż zwykły cykl zaopatrzenia. Dobra praktyka w zarządzaniu zapasami polega na tym, żeby znać przyczynę powstania zapasu, bo wtedy można dobrać właściwe wskaźniki, poziomy minimalne, harmonogram dostaw i kontrolę rotacji. Inaczej magazyn zaczyna się zapełniać niby „na wszelki wypadek”, a potem rosną koszty składowania, zamrożenie kapitału i ryzyko przeterminowania towaru.