W magazynie znajduje się 120 zgrzewek wody gazowanej, której zapas zabezpieczający utrzymywany jest na poziomie 10 zgrzewek. W drodze do magazynu jest dostawa 4 paletowych jednostek ładunkowych, po 100 zgrzewek każda. Oblicz wielkość zapasu dysponowanego wody gazowanej w zgrzewkach.
A. 230 sztuk
B. 120 sztuk
C. 510 sztuk
D. 530 sztuk
Wielkość zapasu dysponowanego obliczamy jako zapas, którym można realnie planować sprzedaż, kompletację albo wydanie, po uwzględnieniu dostaw w drodze oraz zapasu zabezpieczającego. Tutaj mamy 120 zgrzewek fizycznie w magazynie. Do tego doliczamy dostawę w drodze: 4 paletowe jednostki ładunkowe × 100 zgrzewek = 400 zgrzewek. Razem daje to 520 zgrzewek potencjalnie dostępnych. Ale zapas zabezpieczający 10 zgrzewek nie powinien być normalnie rozdysponowany, bo służy jako bufor na opóźnienia dostaw, nagły wzrost popytu albo błędy w stanach. Dlatego go odejmujemy: $Z_d = 120 + 4 \cdot 100 - 10 = 510$. Wynik to 510 zgrzewek, w odpowiedziach zapisane jako 510 sztuk. Moim zdaniem to bardzo praktyczny przykład, bo w magazynie często nie wystarczy patrzeć tylko na to, co stoi na regale. Dobre praktyki zarządzania zapasem, znane choćby z systemów WMS, ERP czy MRP, wymagają uwzględniania stanów w drodze, rezerwacji i zapasu bezpieczeństwa. Dzięki temu planista nie obiecuje klientowi towaru, którego tak naprawdę nie powinno się ruszać.
W tym zadaniu łatwo pomylić zapas fizyczny z zapasem dysponowanym. Sam stan magazynowy 120 zgrzewek pokazuje tylko, ile aktualnie znajduje się w magazynie, ale nie mówi jeszcze, jaką ilością można rozsądnie dysponować w planowaniu wydań. W logistyce trzeba patrzeć szerzej: uwzględnia się także dostawy w drodze, bo są już zaplanowanym dopływem towaru, oraz zapas zabezpieczający, którego nie powinno się traktować jak zwykłego zapasu do sprzedaży. Zapas bezpieczeństwa jest takim „żelaznym” minimum, które chroni proces przed zakłóceniami. Dodawanie go do wyniku prowadzi do zawyżenia dostępności, dlatego wynik 530 wynika z błędnego założenia, że bufor zwiększa zapas do rozdysponowania. Jest dokładnie odwrotnie, on ogranicza ilość możliwą do normalnego wykorzystania. Z kolei wynik 230 najpewniej bierze się z doliczenia tylko jednej paletowej jednostki ładunkowej i dodatkowo potraktowania zapasu zabezpieczającego jako plusa, a trzeba uwzględnić wszystkie 4 palety po 100 zgrzewek. Warto też uważać na jednostki: paleta nie jest tutaj jedną zgrzewką, tylko jednostką ładunkową zawierającą 100 zgrzewek. Poprawny tok jest taki: zapas bieżący 120 plus dostawa w drodze 400 minus bufor 10. Z mojego doświadczenia, najczęstszy błąd w takich zadaniach to czytanie danych „na szybko” i nieuwzględnianie roli zapasu zabezpieczającego w standardowym zarządzaniu zapasami.