Jeżeli wartość zapasu w kolejnych kwartałach kształtuje się na poziomie: I kw. – 14 500,00 zł, II kw. – 10 200,00 zł, III kw. – 12 800,00 zł i IV kw. – 9 600,00 zł, to rzeczywisty zapas przeciętny w magazynie wynosi
A. 15 700,00 zł
B. 12 350,00 zł
C. 11 775,00 zł
D. 12 050,00 zł
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2019 (arkusz A.30-X-19.06).
W tym zadaniu chodzi o obliczenie rzeczywistego zapasu przeciętnego, czyli średniej wartości zapasu z kilku kolejnych okresów. Skoro podane są wartości dla czterech kwartałów i każdy kwartał traktujemy jako taki sam odcinek czasu, stosujemy średnią arytmetyczną. Sumujemy wartości: 14 500,00 zł + 10 200,00 zł + 12 800,00 zł + 9 600,00 zł = 47 100,00 zł. Następnie dzielimy przez liczbę kwartałów: 47 100,00 zł / 4 = 11 775,00 zł. To właśnie dlatego poprawny wynik to 11 775,00 zł. W praktyce magazynowej taki wskaźnik jest bardzo przydatny, bo pozwala ocenić, ile kapitału przeciętnie jest zamrożone w zapasie. Moim zdaniem to jeden z tych prostych rachunków, które naprawdę często wracają w logistyce. Dobra praktyka branżowa mówi, żeby zawsze sprawdzać, czy dane są z równych okresów i czy dotyczą tej samej kategorii zapasu, np. zapasu całkowitego, zapasu handlowego albo materiałowego. W systemach WMS lub ERP taki wynik może być używany do analizy rotacji zapasów, planowania zakupów, kontroli kosztów magazynowania oraz oceny, czy magazyn nie trzyma zbyt dużej ilości towaru bez potrzeby.
W tym obliczeniu najczęstszy błąd polega na tym, że zamiast policzyć średnią ze wszystkich czterech kwartałów, bierze się tylko część danych albo wykonuje rachunek niezgodny z logiką zapasu przeciętnego. Wynik 12 050,00 zł może powstać wtedy, gdy ktoś uśredni tylko wartość z I i IV kwartału, czyli początek i koniec badanego okresu. Taka metoda bywa spotykana przy bardzo uproszczonych szacunkach, ale tutaj nie pasuje, bo w treści podano rzeczywiste wartości dla każdego kwartału. Pomijanie II i III kwartału zniekształca obraz sytuacji magazynowej, szczególnie że zapas zmieniał się dość wyraźnie. Wynik 12 350,00 zł wskazuje raczej na pomyłkę rachunkową albo niekonsekwentne dobranie danych do średniej. W analizie zapasów trzeba pilnować, żeby wszystkie okresy były traktowane jednakowo, bo inaczej wskaźnik traci sens porównawczy. Z kolei 15 700,00 zł jest wyraźnie zawyżone i nie wynika z poprawnego uśrednienia podanych wartości; wygląda to jak błąd w dodawaniu, przestawienie cyfr albo użycie niewłaściwego wzoru. W praktyce logistycznej takie pomyłki są groźne, bo mogą prowadzić do błędnych decyzji zakupowych, zawyżenia planowanego zapasu bezpieczeństwa albo złej oceny kosztów utrzymania magazynu. Poprawne podejście jest proste: skoro mamy cztery kwartalne obserwacje, sumujemy wszystkie wartości i dzielimy przez 4. Wychodzi 11 775,00 zł. Z mojego doświadczenia najlepiej najpierw zapisać sobie dane w jednej jednostce, potem policzyć sumę, a dopiero na końcu dzielić przez liczbę okresów, bez skrótów myślowych.