Jak długo będzie trwał proces transportowy obejmujący załadunek 30 pjł u dostawcy, przejazd do Bydgoszczy i wyładunek 15 pjł, przejazd z Bydgoszczy do Torunia i wyładunek 15 pjł oraz powrót do dostawcy według przedstawionego schematu, jeżeli pojazd porusza się ze średnią prędkością 50 km/h, a na załadunek jednej paletowej jednostki ładunkowej (pjł) trzeba przeznaczyć 3 minuty, a 2 minuty na wyładunek?
A. 2 godziny 30 minut.
B. 3 godziny 30 minut.
C. 5 godzin 30 minut.
D. 4 godziny 00 minut.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2017 (arkusz A.31-X-17.06).
W tym zadaniu wynik 5 godzin 30 minut wynika z dodania dwóch grup czasów: czasu pracy przy ładunku oraz czasu jazdy po trasie. Najpierw liczymy czynności ładunkowe. Załadunek 30 pjł u dostawcy trwa 30 × 3 min = 90 min, czyli 1 godzina 30 minut. Potem są dwa wyładunki: w Bydgoszczy 15 pjł × 2 min = 30 min oraz w Toruniu 15 pjł × 2 min = 30 min. Razem wyładunek trwa 60 min. Sama obsługa ładunku daje więc 90 min + 60 min = 150 min, czyli 2 godziny 30 minut. Według schematu cała trasa, razem z powrotem do dostawcy, ma 150 km. Przy średniej prędkości 50 km/h czas jazdy wynosi 150 km : 50 km/h = 3 godziny. Po zsumowaniu: 3 godziny jazdy + 2 godziny 30 minut czynności ładunkowych = 5 godzin 30 minut. Moim zdaniem to bardzo praktyczne zadanie, bo w realnej organizacji przewozu nie wolno liczyć tylko kilometrów. Trzeba uwzględnić postoje, załadunek, rozładunek, kolejność punktów dostaw i powrót pojazdu do bazy albo do dostawcy. W dobrej praktyce transportowej taki czas procesu wpisuje się do harmonogramu pracy pojazdu, żeby ocenić dostępność auta, obciążenie kierowcy i realność terminu dostawy.
Przy tym obliczeniu łatwo wpaść w pułapkę i policzyć tylko część procesu transportowego. Wyniki krótsze niż 5 godzin 30 minut zwykle biorą się z pominięcia któregoś składnika: załadunku, jednego z rozładunków, przejazdu między miastami albo powrotu do dostawcy. A proces transportowy w tym pytaniu nie kończy się w Bydgoszczy ani w Toruniu, tylko dopiero po powrocie pojazdu do punktu wyjścia. To jest ważne w planowaniu przewozów, bo samochód jest zajęty przez cały ten czas, nawet jeśli wraca już bez ładunku. Czas 2 godziny 30 minut odpowiada samej obsłudze ładunku: 90 minut załadunku i 60 minut wyładunku. Brakuje w nim całkowicie jazdy, więc w praktyce taki wynik byłby dobry tylko dla postoju na rampach, a nie dla całego zadania przewozowego. Wyniki około 3 godzin 30 minut lub 4 godzin 00 minut najczęściej oznaczają, że doliczono tylko fragment trasy albo zastosowano zbyt uproszczone założenie, na przykład policzono jedynie przejazd do odbiorców bez powrotu. W transporcie drogowym średnia prędkość 50 km/h służy do obliczenia czasu jazdy z całej długości trasy, a nie tylko z jednego odcinka. Skoro schemat obejmuje łącznie 150 km, jazda trwa 3 godziny. Dopiero dodanie do tego 2 godzin 30 minut operacji ładunkowych daje pełny czas realizacji zlecenia. Z mojego doświadczenia takie błędy są bardzo typowe, bo uczniowie skupiają się na paletach albo tylko na kilometrach, a trzeba połączyć jedno i drugie w jeden harmonogram pracy pojazdu.