Które umowy regulują międzynarodowe przewozy materiałów niebezpiecznych w transporcie lądowym?
W transporcie lądowym materiały niebezpieczne są regulowane przede wszystkim przez ADR i RID. ADR dotyczy międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych, czyli np. cysterną, samochodem skrzyniowym, kontenerem na naczepie albo pojazdem dostawczym, jeśli przewóz podlega tym przepisom. RID odnosi się do przewozu koleją, czyli do wagonów-cystern, kontenerów kolejowych, wagonów krytych czy platform przewożących jednostki z ładunkiem niebezpiecznym. To jest właśnie transport lądowy: droga i kolej. W praktyce te przepisy określają m.in. klasy zagrożenia, numery UN, grupy pakowania, oznakowanie sztuk przesyłki, nalepki ostrzegawcze, tablice pomarańczowe, wymagania dla dokumentu przewozowego, wyposażenie pojazdu oraz obowiązki nadawcy, przewoźnika i odbiorcy. Moim zdaniem najłatwiej zapamiętać to tak: ADR = droga, RID = kolej. Jeżeli firma wysyła np. farby łatwopalne, kwasy, aerozole albo paliwo, musi sprawdzić klasyfikację towaru i zastosować odpowiednie wymagania ADR lub RID. Dobra praktyka branżowa to nie tylko znać nazwę umowy, ale też umieć odczytać z przepisów, jakie opakowanie, oznakowanie i dokumenty są wymagane dla konkretnego materiału.
W tym pytaniu łatwo pomylić różne międzynarodowe regulacje, bo wszystkie dotyczą materiałów niebezpiecznych, tylko w innych gałęziach transportu. ADR i RID odnoszą się do transportu lądowego, przy czym ADR obejmuje przewóz drogowy, a RID kolejowy. Jeżeli w odpowiedzi pojawia się ADN, trzeba uważać: ADN reguluje przewóz towarów niebezpiecznych śródlądowymi drogami wodnymi, czyli np. barkami po rzekach i kanałach. To nie jest transport lądowy, mimo że odbywa się często wewnątrz kraju i blisko infrastruktury drogowej czy kolejowej. IMDG to kodeks morski, stosowany przy przewozie ładunków niebezpiecznych statkami morskimi, szczególnie w kontenerach. ICAO wiąże się z lotnictwem, a w praktyce przy przewozach lotniczych często spotyka się też instrukcje IATA DGR. Typowy błąd polega na tym, że ktoś kojarzy skróty z ogólnym bezpieczeństwem ładunków niebezpiecznych i wybiera dowolne dwa znane dokumenty. A tu trzeba patrzeć na gałąź transportu. Transport lądowy to droga i kolej, więc właściwy zestaw to ADR oraz RID. Z mojego doświadczenia warto robić sobie prostą mapę: droga - ADR, kolej - RID, żegluga śródlądowa - ADN, morze - IMDG, lotnictwo - ICAO/IATA. W pracy spedytora albo logistyka taka pomyłka może skutkować źle przygotowanym dokumentem przewozowym, błędnym oznakowaniem przesyłki, a nawet zatrzymaniem transportu podczas kontroli. Dlatego rozróżnienie tych przepisów jest bardzo praktyczne, nie tylko teoretyczne.