Jaką funkcję pełni mięsień podłopatkowy?
Mięsień podłopatkowy przede wszystkim nawraca ramię, czyli wykonuje rotację wewnętrzną kości ramiennej w stawie ramiennym. Leży na powierzchni żebrowej łopatki, w dole podłopatkowym, a jego ścięgno przyczepia się do guzka mniejszego kości ramiennej. To ważny element stożka rotatorów, więc oprócz ruchu ma też zadanie stabilizujące: dociska głowę kości ramiennej do panewki łopatki i pomaga utrzymać prawidłową mechanikę barku. W praktyce masażysty ta wiedza jest bardzo przydatna, bo ograniczenie rotacji wewnętrznej, ból z przodu barku albo uczucie blokady mogą wskazywać na przeciążenie struktur przedniej części obręczy barkowej. Z mojego doświadczenia warto kojarzyć mięsień podłopatkowy z ruchem wkładania ręki za plecy albo przyciągania ramienia do tułowia z rotacją do środka. Przy pracy z pacjentem trzeba pamiętać, że jest to mięsień położony głęboko i trudno dostępny, więc nie należy działać agresywnie. Dobre praktyki branżowe mówią: najpierw ocena zakresu ruchu, napięcia i bólu, potem dopiero techniki rozluźniające, mobilizacja tkanek miękkich i ćwiczenia kontroli łopatki.
W tym pytaniu łatwo pomylić ruchy barku, bo nazwy brzmią podobnie, a w praktyce pacjent rzadko mówi: mam problem z rotacją wewnętrzną. Mięsień podłopatkowy nie jest głównym mięśniem odwracającym ramię, jeżeli przez odwracanie rozumiemy rotację zewnętrzną. Za ten ruch bardziej odpowiadają mięsień podgrzebieniowy i mięsień obły mniejszy, również należące do stożka rotatorów. Typowy błąd polega na tym, że ktoś kojarzy wszystkie mięśnie stożka rotatorów z tym samym ruchem, a one jednak mają różne kierunki działania. Prostowanie ramienia także nie jest podstawową funkcją mięśnia podłopatkowego. Wyprost w stawie ramiennym wykonują głównie mięsień najszerszy grzbietu, obły większy oraz tylna część mięśnia naramiennego. Podłopatkowy może współpracować w stabilizacji podczas ruchu, ale nie jest tu głównym wykonawcą. Odwodzenie ramienia to jeszcze inna funkcja, związana przede wszystkim z mięśniem naramiennym i nadgrzebieniowym, szczególnie w początkowej fazie unoszenia kończyny. Moim zdaniem najprościej zapamiętać to tak: podłopatkowy leży po przedniej, żebrowej stronie łopatki i ciągnie kość ramienną do rotacji wewnętrznej, czyli nawrotnej. W masażu i terapii manualnej ma to znaczenie praktyczne, bo przy ograniczeniu barku trzeba rozróżnić, czy problem dotyczy siły, przykurczu, bólu, czy stabilizacji głowy kości ramiennej. Bez tego łatwo dobrać technikę trochę na ślepo, a to nie jest dobra praktyka zawodowa.