U pacjenta po udarze prawostronnym, bezpośrednio po ustąpieniu okresu ostrego, można zaobserwować
Ta odpowiedź jest trafna, bo udar prawostronny oznacza uszkodzenie struktur mózgu po prawej stronie, a objawy ruchowe najczęściej pojawiają się po stronie przeciwnej, czyli lewej. Bezpośrednio po ustąpieniu okresu ostrego pacjent często wychodzi z fazy wiotkości i zaczyna ujawniać się wzmożone napięcie spastyczne, szczególnie w kończynie górnej. Typowe jest ustawienie z przewagą zginaczy: bark bywa przywiedziony, łokieć zgięty, nadgarstek i palce dłoni mają tendencję do zgięcia. Dlatego opis wzmożonego napięcia mięśni lewej kończyny górnej, szczególnie ręki i palców, dobrze pasuje do obrazu po udarze prawostronnym. Jednocześnie obniżone napięcie mięśni tułowia i brzucha jest bardzo ważne praktycznie, bo wpływa na stabilizację postawy, siad, transfery i bezpieczeństwo pacjenta. Moim zdaniem to jest jeden z tych objawów, które łatwo pominąć, patrząc tylko na rękę czy nogę. W pracy masażysty i terapeuty trzeba ocenić napięcie, reakcje na dotyk, odruchy, ustawienie ciała i możliwość aktywnej kontroli tułowia. Dobra praktyka to delikatna praca normalizująca napięcie, prawidłowe ułożenie kończyn, unikanie nasilania spastyczności oraz współpraca z fizjoterapeutą prowadzącym, np. w podejściu neurorozwojowym typu NDT-Bobath.
W tym pytaniu łatwo pomylić stronę objawów z lokalizacją udaru. Przy udarze prawostronnym nie oczekuje się typowych zaburzeń ruchowych po prawej stronie ciała, tylko po stronie lewej, ponieważ drogi piramidowe krzyżują się i kontrola ruchu jest w dużym stopniu przeciwstronna. Dlatego opisy dotyczące obniżonego albo wzmożonego napięcia prawej kończyny górnej i dolnej nie pasują do klasycznego obrazu poudarowego po uszkodzeniu prawej półkuli. Sam schemat spastyczny z ręką zgiętą i kończyną dolną ustawioną wyprostnie może kojarzyć się z hemiplegią, ale jeśli przypisze się go prawej stronie, to gubi się podstawową zasadę neuroanatomii. To częsty błąd myślowy: ktoś widzi hasło prawostronny i automatycznie przenosi objawy na prawą połowę ciała. Trzeba też uważać na opis całkowitego zniesienia wszystkich odruchów ścięgnistych. Taki obraz bardziej przypomina ciężkie uszkodzenie obwodowe, fazę bardzo wczesnego porażenia wiotkiego albo stan ogólnoustrojowy, a nie typowy okres po ustąpieniu fazy ostrej udaru, kiedy napięcie spastyczne zaczyna narastać. Odruchy ścięgniste w uszkodzeniu ośrodkowego neuronu ruchowego często są wygórowane, a nie zniesione. Z praktycznego punktu widzenia masażysta powinien obserwować stronę przeciwną do ogniska udaru, jakość napięcia, reakcję mięśni na bodźce i stabilizację tułowia. Nie chodzi tylko o to, czy kończyna jest słaba. Ważne jest, czy pojawia się spastyczność, czy pacjent kompensuje ruchem tułowia, czy ma problem z kontrolą brzucha i miednicy. Od tego zależy bezpieczne ułożenie, dobór technik oraz intensywność pracy.