W którym z bloków programu sterującego znajduje się informacja o przesunięciu punktu zerowego?
W bloku N05 G90 G54 znajduje się informacja o przesunięciu punktu zerowego, ponieważ kod G54 oznacza wybór jednego z układów współrzędnych przedmiotu, czyli właśnie przesunięcie zera roboczego względem zera maszyny. W praktyce operator ustawia bazę detalu, np. narożnik półfabrykatu na frezarce albo czoło i oś wałka na tokarce, a sterowanie CNC zapamiętuje to jako offset roboczy G54. Kod G90 mówi tylko, że programowanie odbywa się w wymiarach bezwzględnych, czyli współrzędne X, Y, Z są odnoszone do ustalonego zera, a nie do aktualnej pozycji narzędzia. Razem ma to sens: najpierw wybieramy układ odniesienia G54, potem wszystkie ruchy w G90 są liczone od tego zera. Z mojego doświadczenia to jedna z najważniejszych rzeczy w CNC, bo źle ustawiony G54 potrafi zepsuć detal, narzędzie, a czasem i uchwyt. Dobra praktyka branżowa jest taka, żeby na początku programu jasno wywołać układ roboczy, np. G54, G55 itd., oraz sprawdzić go przed startem obróbki w trybie pojedynczego bloku albo symulacji. W normowym zapisie ISO dla CNC kody G54-G59 służą do wyboru układów współrzędnych przedmiotu, więc odpowiedź N05 G90 G54 jest technicznie poprawna.
W tym pytaniu łatwo pomylić przesunięcie punktu zerowego z innymi informacjami występującymi w programie CNC, bo każdy blok wygląda podobnie: numer bloku, kod G, współrzędne, posuw albo dodatkowe funkcje. Trzeba jednak patrzeć na znaczenie kodów. Blok N05 G01 X100 F.50 opisuje ruch liniowy z posuwem roboczym. G01 oznacza interpolację liniową, X100 podaje pozycję lub przemieszczenie w osi X, a F.50 definiuje posuw. Nie ma tam wyboru układu współrzędnych przedmiotu, więc nie mówi on, gdzie jest zero detalu. Taki blok korzysta już z wcześniej ustawionego zera, ale go nie definiuje ani nie wybiera. Blok N05 G02 I5 K0 X30 Z-5 dotyczy interpolacji kołowej, zwykle ruchu po łuku zgodnie z ruchem wskazówek zegara, zależnie od sterowania i płaszczyzny pracy. Parametry I oraz K opisują położenie środka łuku względem punktu startowego, a X i Z końcową pozycję ruchu. To są dane geometryczne toru narzędzia, nie offset zerowy. Częsty błąd polega na tym, że ktoś widzi litery X, Z, I, K i uznaje, że skoro są współrzędne, to musi chodzić o bazowanie. No nie do końca. Współrzędne ruchu to nie to samo co układ współrzędnych. Blok N05 G96 S120 M04 T1 D1 F0.2 zawiera parametry technologiczne i funkcje pomocnicze: G96 oznacza stałą prędkość skrawania, S120 wartość tej prędkości, M04 kierunek obrotów wrzeciona, T1 wybór narzędzia, D1 korektor narzędziowy, a F0.2 posuw. To ważne dla obróbki, szczególnie na tokarce, ale nadal nie wskazuje przesunięcia punktu zerowego przedmiotu. Informacji o zerze roboczym trzeba szukać w kodach typu G54, G55, G56, G57, G58 lub G59. Moim zdaniem warto zapamiętać prostą zasadę: G54 wybiera miejsce, od którego sterowanie będzie liczyć wymiary detalu, a G01, G02, G96 czy T opisują już sposób wykonania ruchu, parametry skrawania albo użyte narzędzie.