Odpuszczanie jest zabiegiem obejmującym
A. nagrzanie przedmiotu do temperatury zapewniającej przejście składników fazowych do roztworu stałego, a następnie szybkie chłodzenie.
Źle. Nagrzanie do rozpuszczenia składników w roztworze stałym i szybkie chłodzenie to przesycanie.
B. nagrzanie uprzednio zahartowanego przedmiotu do odpowiedniej temperatury, wygrzanie w tej temperaturze i powolne chłodzenie.
Dobrze. Odpuszczanie stosuje się po hartowaniu: przedmiot nagrzewa się poniżej temperatury przemiany, wygrzewa i powoli chłodzi.
C. nagrzanie obrobionego przedmiotu do zakresu austenitu, a następnie szybkie chłodzenie.
Źle. Nagrzanie do zakresu austenitu i szybkie chłodzenie to opis hartowania, które odpuszczanie poprzedza.
D. nagrzanie uprzednio przesyconego przedmiotu do temperatury niższej od granicznej rozpuszczalności oraz szybkie chłodzenie.
Źle. Nagrzewanie materiału po przesycaniu poniżej granicy rozpuszczalności to starzenie, czyli utwardzanie wydzieleniowe.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2025 (arkusz MG.44-SG-25.01).
Odpuszczanie to zabieg wykonywany zawsze po hartowaniu. Zahartowana stal ma strukturę martenzytyczną, jest bardzo twarda, ale krucha i obciążona naprężeniami. Nagrzanie jej do temperatury niższej od temperatury przemiany, wygrzanie i powolne chłodzenie zmniejsza naprężenia i kruchość, a zwiększa ciągliwość.
Rozróżnia się odpuszczanie niskie, około 150-250°C, stosowane dla narzędzi, gdy twardość ma zostać wysoka, średnie, około 250-500°C, dla sprężyn, oraz wysokie, powyżej 500°C, dla części maszyn wymagających dużej udarności. Hartowanie połączone z wysokim odpuszczaniem nazywa się ulepszaniem cieplnym i stosuje się je na przykład dla wałów i kół zębatych.
Rozróżnia się odpuszczanie niskie, około 150-250°C, stosowane dla narzędzi, gdy twardość ma zostać wysoka, średnie, około 250-500°C, dla sprężyn, oraz wysokie, powyżej 500°C, dla części maszyn wymagających dużej udarności. Hartowanie połączone z wysokim odpuszczaniem nazywa się ulepszaniem cieplnym i stosuje się je na przykład dla wałów i kół zębatych.
Odpowiedzi opisują kilka różnych zabiegów obróbki cieplnej, które łatwo pomylić, bo każdy obejmuje nagrzewanie i chłodzenie.
Nagrzanie do zakresu austenitu i szybkie chłodzenie to hartowanie. Daje twardą, kruchą strukturę, którą dopiero odpuszczanie doprowadza do użytecznego stanu.
Przejście składników fazowych do roztworu stałego i szybkie chłodzenie to przesycanie, typowe dla stopów aluminium. Utrwala ono przesycony roztwór, zanim zaczną się wydzielenia.
Nagrzewanie przesyconego materiału poniżej granicy rozpuszczalności to starzenie. Wywołuje wydzielanie drobnych faz, które podnoszą wytrzymałość stopu.
Odpuszczanie wyróżnia się tym, że poprzedza je hartowanie, a chłodzenie po wygrzaniu jest powolne. To właśnie opisuje jedyna poprawna odpowiedź.
Łatwo zapamiętać kolejność: najpierw hartowanie dla uzyskania twardości, potem odpuszczanie dla odzyskania ciągliwości. W stopach aluminium odpowiednikiem tej pary jest przesycanie i starzenie. Temperatura odpuszczania decyduje o końcowej twardości części.
Nagrzanie do zakresu austenitu i szybkie chłodzenie to hartowanie. Daje twardą, kruchą strukturę, którą dopiero odpuszczanie doprowadza do użytecznego stanu.
Przejście składników fazowych do roztworu stałego i szybkie chłodzenie to przesycanie, typowe dla stopów aluminium. Utrwala ono przesycony roztwór, zanim zaczną się wydzielenia.
Nagrzewanie przesyconego materiału poniżej granicy rozpuszczalności to starzenie. Wywołuje wydzielanie drobnych faz, które podnoszą wytrzymałość stopu.
Odpuszczanie wyróżnia się tym, że poprzedza je hartowanie, a chłodzenie po wygrzaniu jest powolne. To właśnie opisuje jedyna poprawna odpowiedź.
Łatwo zapamiętać kolejność: najpierw hartowanie dla uzyskania twardości, potem odpuszczanie dla odzyskania ciągliwości. W stopach aluminium odpowiednikiem tej pary jest przesycanie i starzenie. Temperatura odpuszczania decyduje o końcowej twardości części.