Ile wynosi siła czynna działająca na wpust łączący wał o średnicy 48 mm z kołem pasowym, na który działa moment obrotowy 240 Nm? Skorzystaj ze wzoru \(F = \frac{2M_o}{d}\)
A. 10 N
Źle. 10 N wychodzi, gdy średnicę 48 mm podstawi się do wzoru w milimetrach bez przeliczenia na metry, a wynik dodatkowo podzieli przez 1000.
B. 1152 kN
Źle. 1152 kN powstaje po pomnożeniu momentu przez średnicę zamiast dzielenia, co daje wielkość o złej jednostce.
C. 10 kN
Dobrze. F = 2 · 240 Nm : 0,048 m = 10 000 N, czyli 10 kN.
D. 5 kN
Źle. 5 kN to wynik bez mnożenia momentu przez 2, czyli 240 Nm podzielone tylko przez 0,048 m.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2025 (arkusz MG.44-SG-25.01).
Moment obrotowy przenoszony przez wpust to iloczyn siły czynnej i ramienia, którym jest promień wału, czyli połowa średnicy. Stąd wzór F = 2M₀ : d. Moment podano w niutonometrach, więc średnicę trzeba wyrazić w metrach: 48 mm = 0,048 m. Po podstawieniu F = 2 · 240 : 0,048 = 480 : 0,048 = 10 000 N, czyli 10 kN.
Taka siła działa na boczne powierzchnie wpustu i rowków. W dalszym kroku obliczeń sprawdza się nacisk powierzchniowy, dzieląc siłę przez pole styku wpustu z rowkiem piasty, a potem porównuje go z naciskiem dopuszczalnym dla materiału piasty. Kontrola jednostek przed podstawieniem to najprostszy sposób na uniknięcie błędu o rząd wielkości.
Taka siła działa na boczne powierzchnie wpustu i rowków. W dalszym kroku obliczeń sprawdza się nacisk powierzchniowy, dzieląc siłę przez pole styku wpustu z rowkiem piasty, a potem porównuje go z naciskiem dopuszczalnym dla materiału piasty. Kontrola jednostek przed podstawieniem to najprostszy sposób na uniknięcie błędu o rząd wielkości.
Błędne wyniki biorą się głównie z jednostek i z pominięcia czynnika 2 we wzorze.
5 kN otrzymuje się, gdy moment podzieli się przez średnicę, ale zapomni o mnożeniu przez 2. Taki wynik odpowiadałby sile na ramieniu równym całej średnicy, a nie promieniowi.
10 N to efekt pomieszania milimetrów i metrów. Wzór wymaga spójnych jednostek: niutonometry dzielone przez metry dają niutony.
1152 kN pojawia się po pomnożeniu 240 przez 48 zamiast dzielenia. Iloczyn momentu i średnicy nie jest siłą, więc wynik nie ma sensu fizycznego.
Prawidłowe obliczenie: 2 · 240 Nm = 480 Nm, 48 mm = 0,048 m, a 480 : 0,048 = 10 000 N, czyli 10 kN.
Dobrym nawykiem jest szacowanie rzędu wielkości przed wyborem odpowiedzi. Moment 240 Nm na ramieniu 24 mm, czyli 0,024 m, wymaga siły około dziesięciu tysięcy niutonów, więc wynik w kiloniutonach jest rozsądny, a 10 N albo ponad tysiąc kiloniutonów od razu odpada.
5 kN otrzymuje się, gdy moment podzieli się przez średnicę, ale zapomni o mnożeniu przez 2. Taki wynik odpowiadałby sile na ramieniu równym całej średnicy, a nie promieniowi.
10 N to efekt pomieszania milimetrów i metrów. Wzór wymaga spójnych jednostek: niutonometry dzielone przez metry dają niutony.
1152 kN pojawia się po pomnożeniu 240 przez 48 zamiast dzielenia. Iloczyn momentu i średnicy nie jest siłą, więc wynik nie ma sensu fizycznego.
Prawidłowe obliczenie: 2 · 240 Nm = 480 Nm, 48 mm = 0,048 m, a 480 : 0,048 = 10 000 N, czyli 10 kN.
Dobrym nawykiem jest szacowanie rzędu wielkości przed wyborem odpowiedzi. Moment 240 Nm na ramieniu 24 mm, czyli 0,024 m, wymaga siły około dziesięciu tysięcy niutonów, więc wynik w kiloniutonach jest rozsądny, a 10 N albo ponad tysiąc kiloniutonów od razu odpada.