Jaka powinna być cena, w zł/ha, za wykonaną usługę orki pługiem, jeżeli wydajność agregatu wynosi 0,5 ha/h, godzinowe koszty użytkowania agregatu wynoszą 50 zł, a usługodawca zamierza osiągnąć zysk 80 zł/godzinę?
Cena 260 zł/ha wynika z przeliczenia kosztu godzinowego na jednostkę powierzchni, czyli na hektar. Najpierw trzeba zsumować to, co usługodawca musi pokryć w ciągu jednej godziny pracy: koszty użytkowania agregatu oraz planowany zysk. Mamy więc $50 + 80 = 130$ zł/h. Agregat wykonuje w tym czasie tylko 0,5 ha, czyli pół hektara na godzinę. Skoro w godzinę zarabiamy i pokrywamy koszty na poziomie 130 zł, a wykonujemy 0,5 ha, to cena za 1 ha wynosi $130 / 0,5 = 260$ zł/ha. Można też pomyśleć praktycznie: na 1 ha potrzeba 2 godzin pracy, więc koszt eksploatacji to 2 · 50 = 100 zł, a zysk 2 · 80 = 160 zł. Razem daje to 260 zł/ha. W usługach rolniczych takie liczenie jest bardzo ważne, bo wydajność robocza maszyny mocno wpływa na cenę. Moim zdaniem to jedna z podstawowych kalkulacji, bez niej łatwo robić usługę niby dużo, a finalnie dopłacać do paliwa, amortyzacji i własnego czasu.
W tym zadaniu najczęstszy błąd polega na pomieszaniu wartości godzinowych z wartością przypadającą na hektar. Koszt 50 zł/h i planowany zysk 80 zł/h nie są jeszcze ceną za hektar, tylko stawką związaną z jedną godziną pracy agregatu. Razem dają 130 zł/h, ale agregat w ciągu tej godziny nie obrabia całego hektara, tylko 0,5 ha. Dlatego wynik 130 zł/ha byłby zaniżony, bo traktuje godzinę pracy tak, jakby odpowiadała jednemu hektarowi. To dość typowe przy kalkulacjach usługowych, zwłaszcza gdy ktoś patrzy tylko na zł/h i zapomina o wydajności roboczej. Wynik 210 zł/ha może wynikać z częściowego dodania zysku albo błędnego przeliczenia pół hektara, ale nadal nie pokrywa poprawnie dwóch godzin potrzebnych na wykonanie 1 ha. Z kolei 310 zł/ha jest zawyżone, prawdopodobnie przez dodanie dodatkowej kwoty bez uzasadnienia lub podwójne uwzględnienie części kosztów. W dobrej praktyce branżowej zawsze robi się to krok po kroku: ustala się pełny koszt i zysk na godzinę, potem dzieli przez rzeczywistą wydajność w ha/h. Przy orce ma to duże znaczenie, bo głębokość pracy, typ gleby, poślizg kół i szerokość pługa potrafią zmienić wydajność. Ale przy danych z zadania wzór jest prosty: cena jednostkowa = stawka godzinowa / wydajność, czyli $130 / 0,5 = 260$ zł/ha.