Jaki będzie koszt paliwa potrzebnego do przewiezienia 45 ton korzeni buraków do punktu skupu? Ciągnik z przyczepą o ładowności 12 ton z ładunkiem jedzie 1,5 godziny, a wraca 1 godzinę. Łączny czas załadunku i rozładunku każdego kursu to 0,5 godziny (silnik ciągnika w tym czasie pracuje). Cena paliwa wynosi 4,50 zł za 1 litr, a średnie zużycie paliwa 10 l/godzinę pracy.
Koszt 540 zł wynika z pełnego policzenia liczby kursów, czasu pracy ciągnika oraz zużycia paliwa. Najpierw trzeba ustalić liczbę przejazdów z ładunkiem. Przyczepa ma ładowność 12 ton, a do przewiezienia jest 45 ton buraków, więc $45 : 12 = 3,75$. W praktyce nie da się zrobić 0,75 kursu jako osobnego pełnego przewozu, dlatego trzeba wykonać 4 kursy. Ostatni kurs będzie po prostu niepełny. Jeden kurs trwa: 1,5 godziny jazdy z ładunkiem + 1 godzina powrotu + 0,5 godziny załadunku i rozładunku, czyli razem 3 godziny pracy silnika. Dla 4 kursów daje to $4 \times 3 = 12$ godzin. Zużycie paliwa wynosi 10 l/h, więc ciągnik spali $12 \times 10 = 120$ litrów. Przy cenie 4,50 zł/l koszt paliwa to $120 \times 4,50 = 540$ zł. Moim zdaniem najważniejsze w takim zadaniu jest nie zapomnieć, że silnik pracuje także podczas załadunku i rozładunku. W realnej eksploatacji maszyn rolniczych to normalna rzecz: liczy się motogodziny pracy, a nie tylko czas jazdy po drodze. Takie kalkulacje są potrzebne przy planowaniu transportu płodów rolnych, ustalaniu kosztów usługi transportowej i porównywaniu, czy opłaca się użyć większej przyczepy albo dodatkowego zestawu transportowego.
W tym zadaniu najczęstszy błąd polega na tym, że liczy się tylko samą jazdę albo zaokrągla liczbę kursów w dół. Przy 45 tonach ładunku i przyczepie o ładowności 12 ton nie wystarczą 3 kursy, bo wtedy przewiezione byłoby tylko 36 ton. Zostaje jeszcze 9 ton buraków, więc potrzebny jest czwarty przejazd, nawet jeśli przyczepa nie będzie załadowana do pełna. W transporcie rolniczym tak właśnie się to liczy: środek transportu musi wykonać tyle kursów, żeby przewieźć całą masę materiału, bez zostawiania reszty na polu. Innym typowym potknięciem jest pominięcie czasu załadunku i rozładunku. Skoro w treści podano, że silnik w tym czasie pracuje, to ten czas także powoduje zużycie paliwa. Nie można więc brać tylko 1,5 godziny jazdy z ładunkiem i 1 godziny powrotu. Jeden kurs to łącznie 3 godziny pracy silnika, a nie 2,5 godziny. Wyniki typu 450 zł zwykle wychodzą właśnie z pominięcia tych dodatkowych 0,5 godziny na każdy kurs. Z kolei niższe koszty mogą wynikać z przyjęcia tylko 3 kursów, co technicznie nie spełnia warunku przewiezienia 45 ton. Kwoty pośrednie, takie trochę nietypowe, często biorą się z niekonsekwentnego zaokrąglania albo mieszania czasu jazdy, postoju i pracy silnika. Z mojego doświadczenia przy takich kalkulacjach najlepiej najpierw rozpisać cały cykl transportowy: załadunek, jazda z ładunkiem, rozładunek, powrót. Dopiero potem mnożyć przez liczbę kursów, zużycie paliwa i cenę litra. To prosta metoda, ale bardzo ogranicza pomyłki w kosztorysie eksploatacyjnym.