Na którym rysunku przedstawiono proces gięcia stali przez przeciąganie?
Na rysunku 1.
Na rysunku 3.
Na rysunku 2.
Na rysunku 4.
Na rysunku 4 pokazano gięcie stali przez przeciąganie, czyli taki sposób kształtowania, w którym element obrabiany jest wciągany/przeciągany przez narzędzie i przyjmuje kształt zgodny z profilem matrycy oraz stemplem. Widać tam stempel działający pionowo w dół oraz blachę opartą na zaokrąglonych krawędziach matrycy. Podczas ruchu narzędzia materiał nie tylko się zgina, ale też przesuwa się po promieniach narzędzia, więc występuje tarcie i lokalne rozciąganie włókien zewnętrznych. To jest właśnie cecha charakterystyczna tego procesu. Moim zdaniem najłatwiej zapamiętać to tak: przy przeciąganiu materiał jakby „wchodzi” w kształt narzędzia, a nie jest tylko punktowo zginany. W praktyce stosuje się to przy wykonywaniu kanałów, przetłoczeń, profili z blachy, obudów i elementów konstrukcyjnych. Dobra praktyka branżowa wymaga dobrania promienia gięcia do grubości i gatunku stali, uwzględnienia sprężynowania po odciążeniu oraz odpowiedniego smarowania, żeby nie porysować powierzchni. Przy pracy na prasach ważne są też osłony, sterowanie oburęczne i zasady z norm dotyczących bezpieczeństwa maszyn, np. PN-EN ISO 12100 oraz wymagań dla pras. Niby prosty rysunek, ale pokazuje całkiem typową operację obróbki plastycznej blach.
W tym pytaniu łatwo pomylić różne odmiany gięcia, bo wszystkie rysunki pokazują odkształcanie elementu, ale mechanizm pracy narzędzia nie jest taki sam. Rysunek 2 przedstawia typowe gięcie w matrycy w kształcie V, gdzie stempel wciska blachę między podpory. To jest klasyczne gięcie na prasie krawędziowej albo w prostym przyrządzie, ale nie ma tam wyraźnego przeciągania materiału po profilu narzędzia. Materiał głównie załamuje się w strefie gięcia, a nie jest prowadzony i przesuwany przez zaokrąglone powierzchnie matrycy. Rysunek 3 może kojarzyć się z przeciąganiem, bo końce elementu są odciągane, jednak bardziej pasuje do gięcia na wzorniku lub gięcia z naciągiem, gdzie materiał jest opasany wokół kształtki. To inna zasada pracy, często stosowana przy rurach, prętach albo profilach, a nie przy typowym przeciąganiu blachy przez narzędzie formujące. Rysunek 1 wygląda raczej jak zginanie lub zawijanie przy krawędzi z dociskiem, ewentualnie schemat działania narzędzi powodujących lokalne odkształcenie przy podporze. Brakuje tam charakterystycznej matrycy z zaokrąglonymi krawędziami i stempla, który powoduje przesuwanie materiału przez kanał roboczy. Typowy błąd myślowy polega na tym, że widzimy dowolne wygięcie stali i od razu uznajemy je za ten sam proces. W obróbce plastycznej ważne jest jednak nie tylko to, jaki kształt otrzymamy, ale też jak materiał płynie, gdzie występuje tarcie, jakie są podpory i w jaki sposób działa stempel. Poprawnie należy rozpoznać rysunek 4, bo tam blacha jest przeciągana przez układ stempel-matryca, a jej kształtowanie zachodzi podczas przesuwania po promieniach narzędzia. W warsztacie ma to znaczenie praktyczne: od tej identyfikacji zależy dobór luzu, promieni gięcia, siły prasy i zabezpieczeń stanowiska.