Którym medium roboczym jest zasilany element o symbolu graficznym przedstawionym na rysunku zastosowany w urządzeniu mechatronicznym?
A. Cieczą hydrauliczną.
B. Prądem stałym.
C. Prądem przemiennym.
D. Sprężonym powietrzem.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2021 (arkusz EE.02-SG-21.06).
Symbol graficzny należy kojarzyć z elementem hydrauliki siłowej, zasilanym cieczą hydrauliczną. W oznaczeniach stosowanych w schematach, zgodnych m.in. z PN-EN ISO 1219-1, wypełnione czarne trójkąty wewnątrz okręgu oznaczają przepływ energii w układzie hydraulicznym. To odróżnia taki element od pneumatyki, gdzie trójkąty są zwykle puste, oraz od elementów elektrycznych, które mają całkiem inną symbolikę. Okrąg sugeruje maszynę przepływową, np. pompę lub silnik hydrauliczny, a oznaczenia przy wale wskazują na zamianę energii hydraulicznej na mechaniczną albo odwrotnie. W praktyce takie elementy spotkasz w prasach, podnośnikach, maszynach budowlanych, układach napędu stołów roboczych czy manipulatorach. Moim zdaniem warto zapamiętać prostą zasadę: czarny trójkąt w symbolach napędów płynowych bardzo często prowadzi nas w stronę hydrauliki, czyli oleju hydraulicznego pod ciśnieniem. Dobra praktyka branżowa to nie zgadywać po samym kształcie okręgu, tylko patrzeć na detale symbolu: rodzaj trójkąta, kierunek strzałek, połączenia przewodów i oznaczenie wału. To właśnie te szczegóły mówią, jakim medium roboczym element pracuje.
W tym pytaniu łatwo pomylić kilka różnych sposobów zasilania, bo w mechatronice często obok siebie występują układy elektryczne, pneumatyczne i hydrauliczne. Sprężone powietrze jest typowym medium roboczym w pneumatyce, ale w symbolach pneumatycznych trójkąty są zazwyczaj niewypełnione. Jeżeli ktoś patrzy tylko na okrąg i strzałki, może uznać, że chodzi o jakiś ogólny napęd płynowy, no i wtedy pojawia się pomyłka. Kluczowy szczegół to wypełnione, czarne trójkąty, które według zasad rysowania schematów hydraulicznych, np. PN-EN ISO 1219-1, wskazują na ciecz hydrauliczną, najczęściej olej hydrauliczny pracujący pod wysokim ciśnieniem. Prąd stały i prąd przemienny nie są medium roboczym w takim znaczeniu. One mogą zasilać cewkę elektrozaworu, silnik elektryczny napędzający pompę albo układ sterowania PLC, ale nie przepływają przez element hydrauliczny jako nośnik energii roboczej. To częsty błąd myślowy: skoro urządzenie mechatroniczne ma elektrykę, to każdy symbol kojarzy się z prądem. W schematach trzeba jednak rozdzielać część sterującą od wykonawczej. Element pokazany na rysunku należy do obszaru napędów płynowych, a jego energia robocza jest przenoszona przez ciecz hydrauliczną. Z mojego doświadczenia najlepsza metoda to zawsze sprawdzić typ symbolu: wypełnienie trójkątów, kierunek przepływu i obecność elementów mechanicznych, takich jak wał czy oznaczenie obrotu. Wtedy dużo trudniej wpaść w pułapkę.