Wartość mocy czynnej wskazywana przez watomierz wynosi
A. 130 W
B. 325 W
C. 500 W
D. 65 W
Wartość 325 W wynika z prawidłowego odczytania watomierza zakresowego. Na skali wskazówka jest mniej więcej przy 65 działkach w skali 0–100, ale to nie oznacza automatycznie 65 W. W takim przyrządzie trzeba uwzględnić nastawy zakresów: napięciowego i prądowego. Z fotografii wynika, że zakres napięciowy ustawiono na 100 V, a prądowy na 5 A, więc pełne wychylenie skali odpowiada mocy 100 V × 5 A = 500 W. Skoro wskazanie to 65% pełnej skali, obliczenie jest takie: $P=\frac{65}{100}\cdot100\,\mathrm{V}\cdot5\,\mathrm{A}=325\,\mathrm{W}$. To jest typowy sposób pracy z analogowymi miernikami wielozakresowymi: najpierw patrzymy na zakresy, potem na podziałkę, a dopiero na końcu przeliczamy wynik. Moim zdaniem to jedna z tych rzeczy, które warto ćwiczyć na realnych przyrządach, bo na stanowisku pomiarowym pomyłka w zakresie daje całkiem zły wynik. Dobra praktyka branżowa mówi też, żeby przed pomiarem dobrać zakres z zapasem, sprawdzić poprawność podłączenia cewek watomierza oraz unikać pracy przy skrajnym końcu skali, jeśli da się ustawić dokładniejszy zakres.
W tym zadaniu łatwo pomylić odczyt z podziałki z rzeczywistą mocą czynną. Wskazówka faktycznie pokazuje około 65 działek, ale analogowy watomierz ma skalę procentową lub umowną 0–100, a nie zawsze bezpośrednio wyskalowaną w watach dla każdego ustawienia. Dlatego wartość 65 W powstaje zwykle wtedy, gdy ktoś odczyta samą pozycję wskazówki i zapomni o nastawionych zakresach napięcia oraz prądu. To częsty błąd na pracowni, szczególnie gdy miernik ma kilka zacisków i przełączników. Wynik 130 W może wynikać z częściowego przeliczenia, na przykład przyjęcia nie tego zakresu napięciowego albo pomnożenia wskazania przez zły współczynnik. Z kolei 500 W to moc odpowiadająca pełnemu wychyleniu skali dla ustawień 100 V i 5 A, ale wskazówka nie jest na końcu podziałki, tylko w okolicy 65% zakresu. Poprawne rozumowanie wymaga więc połączenia dwóch informacji: odczytu z podziałki oraz zakresu pomiarowego. W praktyce diagnostycznej i eksploatacyjnej taka umiejętność jest ważna, bo błędny odczyt mocy czynnej może prowadzić do złej oceny obciążenia silnika, grzałki albo zasilacza. Z mojego doświadczenia najlepiej zawsze zapisać sobie: zakres pełny = U × I, a potem dopiero przeliczyć wychylenie wskazówki. Wtedy mniej się człowiek gubi.