Wskaż prawidłowe przyporządkowanie cyfr wskazujących części sprzęgła kłowego do ich nazw.
| Piasta sprzęgła | Kołnierz przykręcany | Wkładka elastyczna | Pierścienie osadcze | Podkładka zabezpieczająca | |
|---|---|---|---|---|---|
| Przyporządkowanie 1. | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| Przyporządkowanie 2. | 3 | 1 | 2 | 4 | 5 | 6 |
| Przyporządkowanie 3. | 4 | 2 | 3 | 5 | 6 | 1 |
| Przyporządkowanie 4. | 5 | 1 | 2 | 4 | 6 | 3 |
W tym zadaniu właściwe jest przyporządkowanie: piasta sprzęgła to 1, kołnierz przykręcany to 2, wkładka elastyczna to 3, pierścienie osadcze to 4 i 5, a podkładka zabezpieczająca to 6. Ma to sens, gdy spojrzy się na funkcję elementów w sprzęgle kłowym. Piasta jest częścią osadzaną na wale i przenosi moment obrotowy z wału na kły sprzęgła, dlatego na rysunku jest głównym elementem roboczym po stronie napędu. Kołnierz przykręcany ma otwory montażowe i służy do połączenia z innym zespołem, np. tarczą, wałem pośrednim albo elementem maszyny. Wkładka elastyczna znajduje się między kłami, tłumi drgania skrętne i kompensuje niewielkie niewspółosiowości. Moim zdaniem to najłatwiej rozpoznać po jej położeniu: siedzi dokładnie tam, gdzie elementy metalowe sprzęgła zazębiają się przez elastyczny materiał. Pierścienie osadcze 4 i 5 pełnią rolę ustalającą, czyli zabezpieczają elementy przed przesunięciem osiowym, podobnie jak pierścienie wg typowych rozwiązań DIN 471/DIN 472. Podkładka zabezpieczająca 6 chroni połączenie przed samoczynnym luzowaniem. W praktyce przy montażu takiego sprzęgła trzeba sprawdzić stan wkładki, bicie osiowe, współosiowość wałów oraz dokręcenie śrub kołnierza właściwym momentem z dokumentacji DTR. To jest dobra praktyka branżowa, bo źle zamontowane sprzęgło szybko niszczy łożyska, wały i samą wkładkę.
Niepoprawne przyporządkowania zwykle wynikają z mylenia części roboczych sprzęgła z elementami ustalającymi i zabezpieczającymi. W sprzęgle kłowym trzeba najpierw rozpoznać, które elementy przenoszą moment obrotowy, a które tylko utrzymują położenie części. Piasta nie jest wkładką elastyczną ani pierścieniem, bo jej zadaniem jest osadzenie na wale i przekazanie momentu na kły sprzęgła. Dlatego element 1, widoczny jako zasadniczy korpus z częścią kłową, pasuje do piasty. Element 2 ma cechy kołnierza przykręcanego: szeroką tarczę, otwory pod śruby i powierzchnię montażową. Przypisanie go do wkładki albo piasty zaburza logikę budowy połączenia. Wkładka elastyczna to element 3, bo ma pracować między kłami i przejmować odkształcenia skrętne. Częsty błąd polega na tym, że uczniowie patrzą tylko na kształt na rysunku, a nie na funkcję. Pierścienie osadcze są cienkimi elementami pierścieniowymi i na tym schemacie odpowiadają im 4 oraz 5. Nie powinno się ich mieszać z podkładką zabezpieczającą, bo pierścień osadczy zwykle pracuje w rowku i ogranicza przesuw osiowy, a podkładka zabezpieczająca 6 współpracuje z połączeniem śrubowym lub nakrętkowym. Z mojego doświadczenia przy takich pytaniach najlepiej iść od największych zespołów do drobnych zabezpieczeń: piasta, kołnierz, wkładka, pierścienie, podkładka. Takie podejście jest zgodne z czytaniem rysunków złożeniowych i dokumentacji technicznej, gdzie funkcja elementu jest ważniejsza niż samo podobieństwo kształtu.