Na rysunku przedstawiono symbol graficzny siłownika pneumatycznego
A. pchającego jednostronnego działania.
B. mieszkowego.
C. ciągnącego jednostronnego działania.
D. udarowego.
Na symbolu widać siłownik pneumatyczny jednostronnego działania ze sprężyną powrotną i tłoczyskiem wysuwanym w prawo. Kluczowe są tu dwie rzeczy: tylko jedno przyłącze zasilające sprężonym powietrzem oraz sprężyna narysowana w komorze siłownika. Gdy powietrze zostanie podane do komory roboczej, tłok przesuwa się i tłoczysko wykonuje ruch roboczy na zewnątrz, czyli pcha element maszyny. Po odcięciu lub odpowietrzeniu zasilania sprężyna cofa tłok do położenia wyjściowego. Dlatego jest to siłownik pchający jednostronnego działania. Takie oznaczenia spotyka się na schematach pneumatycznych zgodnych z PN-EN ISO 1219-1, gdzie symbol ma szybko pokazać zasadę działania, a nie wygląd rzeczywisty części. W praktyce taki siłownik może wypychać detal z podajnika, dociskać ogranicznik, przesuwać zapadkę albo wykonywać krótki ruch roboczy w prostym automacie. Moim zdaniem przy czytaniu takich symboli najlepiej najpierw szukać liczby przyłączy i sprężyny, bo to od razu mówi, czy element jest jednostronnego czy dwustronnego działania. To bardzo przydatny nawyk na warsztacie i przy analizie dokumentacji technicznej.
W tym rysunku najczęściej myli się ogólny kształt siłownika z innymi rodzajami elementów wykonawczych. Symbol nie przedstawia siłownika mieszkowego, bo mieszek pneumatyczny oznacza się inaczej i jego zasada pracy opiera się na odkształcaniu elastycznej komory, a nie na ruchu tłoka w cylindrze z tłoczyskiem. Tutaj wyraźnie widać cylinder, tłok, tłoczysko oraz sprężynę powrotną, więc mamy klasyczny siłownik tłokowy. Nie jest to też siłownik udarowy. Siłowniki udarowe są przeznaczone do uzyskiwania dużej energii kinetycznej na krótkim odcinku ruchu, na przykład do przebijania, znakowania albo dynamicznego uderzenia. Ich identyfikacja na schematach wymaga innych oznaczeń lub opisu funkcji, a sam symbol ze sprężyną nie oznacza automatycznie pracy udarowej. Błąd może wynikać z tego, że sprężyna kojarzy się komuś z nagłym ruchem, ale w pneumatyce sprężyna w takim symbolu zwykle informuje o powrocie do pozycji spoczynkowej. Nie pasuje również określenie siłownik ciągnący jednostronnego działania. W wersji ciągnącej siła robocza byłaby realizowana przy wsuwaniu tłoczyska, czyli przez zasilanie odpowiedniej strony tłoka tak, aby element był przyciągany. Na rysunku kierunek działania wynika z położenia przyłącza i tłoczyska: po podaniu powietrza tłoczysko wysuwa się i wykonuje ruch pchający. Dobra praktyka przy analizie symboli według PN-EN ISO 1219-1 jest taka, żeby nie zgadywać po samej sprężynie, tylko sprawdzić komorę zasilaną, stronę tłoczyska i sposób powrotu. Wtedy pomyłki są dużo rzadsze.