Układ sterowania pneumatycznego przedstawiony na schemacie zawiera
W tym schemacie układ zawiera jeden siłownik dwustronnego działania oraz jeden siłownik jednostronnego działania. Da się to rozpoznać po symbolach graficznych elementów wykonawczych, zgodnych z zasadami rysowania schematów pneumatycznych, np. według PN-EN ISO 1219. Siłownik dwustronnego działania ma dwa przyłącza robocze, bo sprężone powietrze może być podawane raz na jedną, raz na drugą stronę tłoka. Dzięki temu zarówno wysuw, jak i powrót tłoczyska są wymuszane pneumatycznie. W praktyce taki siłownik stosuje się tam, gdzie potrzebna jest kontrolowana siła w obu kierunkach, np. przy przesuwaniu detalu, dociskaniu albo pozycjonowaniu mechanizmu. Siłownik jednostronnego działania ma zwykle jedno przyłącze pneumatyczne, a ruch powrotny realizuje sprężyna albo obciążenie zewnętrzne. Na schemacie często widać wtedy symbol sprężyny po jednej stronie cylindra. Moim zdaniem najpewniejsza metoda to nie liczyć samych zaworów, tylko patrzeć na liczbę komór zasilanych powietrzem i oznaczenia przyłączy. To jest dobra praktyka w analizie układów pneumatycznych, bo zawór 3/2 najczęściej współpracuje z siłownikiem jednostronnym, a zawór 5/2 lub 4/2 z siłownikiem dwustronnym, choć zawsze warto sprawdzić połączenia na schemacie, nie tylko zakładać z góry.
W tym zadaniu łatwo pomylić liczbę elementów sterujących z liczbą elementów wykonawczych. Schemat pneumatyczny może zawierać kilka zaworów, dławików, przewodów i elementów przygotowania powietrza, ale pytanie dotyczy siłowników, czyli tych podzespołów, które zamieniają energię sprężonego powietrza na ruch mechaniczny. Jeśli ktoś uznał, że są tam dwa siłowniki dwustronnego działania, to prawdopodobnie spojrzał tylko na dwa cylindry jako dwa podobne elementy, bez dokładnego odczytania ich symboli. Siłownik dwustronnego działania powinien mieć dwa przyłącza robocze i możliwość zasilania obu stron tłoka. Gdy jeden z cylindrów ma tylko jedno przyłącze oraz sprężynę powrotną, nie można go traktować jako dwustronnego. Jeszcze bardziej mylące jest założenie, że układ zawiera trzy siłowniki dwustronnego działania. Taki wniosek zwykle wynika z liczenia zaworów rozdzielających albo pozycji roboczych zaworu jako osobnych napędów, a to technicznie nie ma sensu. Zawór 5/2 może mieć kilka dróg przepływu, ale nadal steruje konkretnym odbiornikiem, nie jest siłownikiem. Również uznanie obu napędów za jednostronnego działania jest niepoprawne, bo jeden z nich ma dwa zasilane kierunki ruchu. W praktyce serwisowej i montażowej taka pomyłka byłaby dość poważna, bo dobór zaworu, przewodów, tłumików hałasu i nastaw dławienia zależy właśnie od typu siłownika. Z mojego doświadczenia najlepiej najpierw odnaleźć symbole cylindrów, potem policzyć ich przyłącza robocze, a dopiero na końcu analizować zawory sterujące. To prosty nawyk, a naprawdę ogranicza głupie pomyłki przy czytaniu pneumatyki.