W układzie pneumatycznym, którego schemat przedstawiono na rysunku, podzespół wskazany strzałką (otoczony linią przerywaną) ma za zadanie
A. zapewnić powolne wysuwanie się tłoczyska.
B. umożliwić pozostanie tłoczyska w pozycji niewysuniętej przez określony czas.
C. zapewnić powolne cofanie się tłoczyska.
D. umożliwić pozostanie tłoczyska w pozycji wysuniętej przez określony czas.
Podzespół zaznaczony linią przerywaną jest pneumatycznym układem czasowym, czyli elementem opóźniającym pojawienie się sygnału sterującego. W praktyce składa się on z zaworu dławiącego, małej komory pojemnościowej oraz zaworu rozdzielającego 3/2 sterowanego pneumatycznie i powracanego sprężyną. Po wysunięciu tłoczyska sygnał pneumatyczny nie przełącza od razu zaworu odpowiedzialnego za ruch powrotny. Najpierw przez dławik powoli napełnia się komora, a dopiero po osiągnięciu odpowiedniego ciśnienia zawór czasowy podaje sygnał dalej. Dzięki temu siłownik pozostaje przez nastawiony czas w pozycji wysuniętej. To właśnie nazywa się czasem postoju albo czasem podtrzymania położenia roboczego. Moim zdaniem to jeden z bardziej praktycznych przykładów pneumatyki, bo podobne rozwiązanie spotyka się np. w dociskach, prasach pneumatycznych, znakowaniu detali albo przytrzymywaniu elementu podczas klejenia. Według dobrej praktyki schematy pneumatyczne czyta się zgodnie z symboliką ISO 1219: trzeba patrzeć nie tylko na sam zawór, ale też na miejsce włączenia sygnału sterującego. Tutaj układ nie reguluje prędkości ruchu tłoczyska, tylko opóźnia przełączenie sterowania, więc jego zadaniem jest pozostawienie tłoczyska wysuniętego przez określony czas.
W tym schemacie łatwo pomylić funkcję układu czasowego z regulacją prędkości siłownika, bo w zaznaczonym podzespole widać element dławiący. Sam dławik jednak nie oznacza automatycznie, że chodzi o powolne wysuwanie albo powolne cofanie tłoczyska. Do regulacji prędkości ruchu siłownika stosuje się najczęściej zawory dławiąco-zwrotne włączone bezpośrednio w przewody robocze siłownika, zwykle przy jego przyłączach. Wtedy ogranicza się przepływ powietrza z komory siłownika lub do komory, czyli steruje się szybkością napełniania i opróżniania. Tutaj dławik współpracuje z komorą i zaworem 3/2, więc tworzy pneumatyczny przekaźnik czasowy, a nie typowy regulator prędkości. Błędne jest też założenie, że ten podzespół utrzymuje tłoczysko w pozycji niewysuniętej. Gdyby układ miał opóźniać start wysuwu, element czasowy byłby włączony w tor sygnału uruchamiającego ruch do przodu. Na pokazanym schemacie jego rola jest związana z opóźnieniem sygnału powodującego powrót po wykonaniu ruchu roboczego. W efekcie siłownik najpierw się wysuwa, potem przez nastawiony czas zostaje w tym położeniu, a dopiero później następuje dalsza zmiana stanu układu. Typowy błąd myślowy polega na patrzeniu tylko na pojedynczy symbol dławika, bez analizy całej gałęzi sterowania. W pneumatyce trzeba zawsze sprawdzić, czy element znajduje się w przewodzie zasilającym komorę siłownika, czy w obwodzie sygnałowym. To robi dużą różnicę, serio.