W robocie przemysłowym uszkodzeniu uległ chwytak ze szczękami równoległymi szeroko otwieranymi o rozmiarze 2,5 cm i sile chwytu równej 0,17 kN, przeznaczony do czynności manipulacyjnych z przedmiotami o różnych wymiarach. Na podstawie przedstawionej noty katalogowej wybierz typ chwytaka, który można zastosować w miejsce uszkodzonego.
A. CGL-16
B. CGL-32
C. CGL-25
D. CGL-20
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2017 (arkusz E.18-X-17.06).
Typ CGL-25 wynika bezpośrednio z parametrów podanych w treści zadania. Uszkodzony chwytak ma szczęki równoległe, jest szeroko otwierany, ma rozmiar 2,5 cm oraz siłę chwytu 0,17 kN, czyli 170 N. W oznaczeniu CGL-25 liczba 25 odnosi się do wielkości chwytaka wyrażonej w milimetrach, a 2,5 cm to właśnie 25 mm. To jest ta podstawowa rzecz, którą trzeba wyłapać z noty katalogowej: nie dobieramy elementu tylko po nazwie serii, ale po wymiarze, sile chwytu, skoku szczęk i sposobie montażu. Moim zdaniem to bardzo praktyczne zadanie, bo w utrzymaniu ruchu często wymienia się element na zamiennik i trzeba szybko sprawdzić, czy pasuje mechanicznie oraz funkcjonalnie. Dobór CGL-25 jest zgodny z dobrą praktyką branżową: parametry nowego chwytaka powinny być co najmniej takie same jak uszkodzonego, a najlepiej identyczne, jeśli nie zmieniamy programu robota ani oprzyrządowania. Trzeba też pamiętać o sprawdzeniu mocowania, przyłączy pneumatycznych, czujników położenia szczęk oraz zgodności z dokumentacją producenta. W robotach przemysłowych ważne są również zasady bezpieczeństwa zgodne z podejściem ISO 12100, czyli nie wprowadzać nieprzemyślanych zmian, które mogłyby zmienić siły, prędkości albo tor ruchu narzędzia.
W tym zadaniu łatwo pomylić samą serię chwytaka z jego konkretnym rozmiarem. Oznaczenia CGL-16, CGL-20, CGL-25 i CGL-32 wyglądają podobnie, ale liczba w symbolu ma znaczenie techniczne, najczęściej odpowiada wielkości korpusu albo rozmiarowi nominalnemu podawanemu w milimetrach. Skoro w treści podano rozmiar 2,5 cm, należy przeliczyć go na 25 mm i dopiero wtedy porównać z notą katalogową. Dlatego CGL-20 byłby za mały, bo odpowiada rozmiarowi 20 mm, czyli 2,0 cm. Taki chwytak może mieć inny skok szczęk, mniejszą siłę chwytu i inne wymiary montażowe, więc przedmiot mógłby być trzymany niepewnie albo szczęki nie objęłyby detalu tak jak trzeba. CGL-16 jest jeszcze mniejszy, więc błąd byłby bardziej odczuwalny w praktyce, zwłaszcza przy manipulacji detalami o różnych wymiarach. Z kolei CGL-32 nie jest automatycznie lepszym wyborem tylko dlatego, że jest większy. Większy chwytak może mieć większą masę, inne położenie środka ciężkości, inne momenty bezwładności i może przeciążać nadgarstek robota lub wymagać zmian w uchwycie narzędziowym. Z mojego doświadczenia takie myślenie większy znaczy bezpieczniejszy często prowadzi do kłopotów na stanowisku. Dobra praktyka mówi, żeby dobierać zamiennik na podstawie dokumentacji: rozmiaru, siły chwytu 0,17 kN, skoku, sposobu montażu, dopuszczalnego ciśnienia i czujników. Wymiana elementu wykonawczego bez zgodności parametrów może rozregulować proces, a czasem nawet stworzyć zagrożenie dla operatora i samego robota.