W tabeli zamieszczone są informacje dotyczące zanieczyszczenia rtęcią gleby w otoczeniu elektrowni. W którym kierunku są emitowane największe ilości zanieczyszczeń?
| Punkt pomiarowy | Usytuowanie punktu pomiarowego względem emitora | zawartość Hg w mg/kg s.m. |
|---|---|---|
| 1 | E | 0,029 |
| 2 | E | 0,024 |
| 3 | E | 0,098 |
| 4 | S | 0,042 |
| 5 | S | 0,031 |
| 6 | S | 0,028 |
| 7 | N | 0,042 |
| 8 | N | 0,045 |
| 9 | N | 0,050 |
| 10 | W | 0,019 |
| 11 | W | 0,041 |
| 12 | W | 0,031 |
A. Południowym.
B. Zachodnim.
C. Wschodnim.
D. Północnym.
W tej tabeli trzeba porównać zawartość rtęci Hg w glebie dla punktów leżących po różnych stronach emitora, czyli elektrowni. Największe zanieczyszczenie występuje w kierunku wschodnim, bo punkty E mają wartości 0,029; 0,024 i aż 0,098 mg/kg s.m. Średnio daje to około 0,050 mg/kg s.m., czyli więcej niż dla północy, południa i zachodu. To właśnie średnia dla danego kierunku jest tu najrozsądniejszym kryterium, bo pojedynczy pomiar może być trochę zaburzony przez lokalne warunki, np. rodzaj gleby, spływ powierzchniowy albo miejsce pobrania próbki. Moim zdaniem to jest dobry przykład praktycznej interpretacji monitoringu środowiska: nie patrzymy tylko na tabelę, ale próbujemy odczytać, gdzie faktycznie odkłada się zanieczyszczenie. W realnych badaniach takie wyniki pomagałyby wyznaczyć strefę największej imisji, zaplanować dodatkowe punkty pomiarowe oraz ocenić, czy dominujący transport zanieczyszczeń jest zgodny z różą wiatrów. Dobra praktyka branżowa to analizować serię pomiarów, liczyć wartości średnie i sprawdzać wyniki odstające, zamiast opierać decyzję na jednym odczycie.
W tym zadaniu łatwo pomylić kierunek położenia punktu pomiarowego z przypadkowym wyborem największej albo najbardziej równej grupy wyników. Sama obecność kilku wartości w danym kierunku nie wystarcza, trzeba je porównać liczbowo. Kierunek północny może wydawać się kuszący, bo wyniki 0,042; 0,045 i 0,050 mg/kg s.m. są dość wysokie i równe, ale ich średnia jest niższa niż dla punktów wschodnich. Południe też nie wskazuje największej emisji, bo tam wartości 0,042; 0,031 i 0,028 mg/kg s.m. są raczej umiarkowane. Zachód wypada jeszcze słabiej, mimo że jeden pomiar wynosi 0,041 mg/kg s.m.; pozostałe są niższe, więc cała grupa nie pokazuje maksymalnego oddziaływania. Typowy błąd polega na patrzeniu tylko na jeden punkt albo na pierwszą zauważoną większą liczbę, bez policzenia porównania dla całego kierunku. Trzeba też pamiętać, że punkty opisane jako E leżą na wschód od emitora, więc większa zawartość Hg w tych glebach oznacza, że zanieczyszczenia najintensywniej odkładają się właśnie po stronie wschodniej. W praktyce monitoringu środowiska analizuje się układ przestrzenny wyników, średnie wartości, możliwe wyniki odstające oraz warunki meteorologiczne. Dopiero wtedy wniosek jest sensowny technicznie, a nie tylko zgadywany z tabelki.