Który z wymienionych materiałów jest stosowany jako spoiwo w masach formierskich?
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - operator maszyn i urządzeń odlewniczych (MTL.02).
Spoiwem w masach formierskich jest dekstryna. To spoiwo organiczne pochodzenia skrobiowego, które po zwilżeniu wodą tworzy kleistą substancję łączącą ziarna piasku, a po wysuszeniu znacznie zwiększa wytrzymałość masy, zwłaszcza warstw powierzchniowych.
Dekstrynę stosuje się zwykle jako dodatek do mas z innymi spoiwami, np. w masach rdzeniowych i w masach przymodelowych, aby poprawić wytrzymałość i ułatwić późniejsze wybijanie, bo spoiwo organiczne wypala się pod wpływem ciepła ciekłego metalu.
Reguła do zapamiętania: masa formierska składa się z osnowy (piasek kwarcowy lub inny materiał ziarnisty), spoiwa (np. bentonit, szkło wodne, żywice, dekstryna) i dodatków specjalnych. Spoiwo łączy ziarna, a osnowa tworzy szkielet masy.
Każda z błędnych odpowiedzi to materiał stosowany w odlewni, ale pełniący inną funkcję niż spoiwo. Piasek kwarcowy to osnowa masy - jego ziarna tworzą jej szkielet, ale same się nie łączą, potrzebują do tego spoiwa.
Korund, czyli tlenek glinu, jest bardzo odporny na wysoką temperaturę i bywa używany jako osnowa specjalnych mas lub składnik pokryć ochronnych, a także jako materiał ścierny. Nie wiąże on jednak ziaren masy.
Grafit błyszczący to dodatek do pokryć form i rdzeni albo do mas, który poprawia gładkość powierzchni odlewu i ułatwia oddzielenie masy od metalu. Działa jak środek smarny i izolujący, a nie wiążący.
Prawidłowa jest dekstryna, bo tylko ona z wymienionych materiałów ma zdolność sklejania ziaren piasku i nadawania masie wytrzymałości.
Rozróżniaj więc zawsze osnowę, spoiwo i dodatki - każda z tych grup ma w masie inną funkcję.