Przejdź do głównej treści

Kwalifikacja: MTL.02 - Eksploatacja maszyn i urządzeń odlewniczych

Zawód: Technik odlewnik

Kategorie: Materiały i podstawy techniki

Oznaczenie GJN dotyczy żeliwa

A. wermikularnego.
Źle. Żeliwo wermikularne ma oznaczenie GJV.
B. białego.
Dobrze. N w oznaczeniu GJN oznacza żeliwo bez grafitu, czyli żeliwo białe z węglem związanym w cementycie.
C. sferoidalnego.
Źle. Żeliwo sferoidalne z grafitem kulkowym ma oznaczenie GJS.
D. szarego.
Źle. Żeliwo szare z grafitem płatkowym ma oznaczenie GJL.

Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - operator maszyn i urządzeń odlewniczych (MTL.02).

Oznaczenie GJN dotyczy żeliwa białego. W systemie oznaczeń żeliw według norm europejskich litery GJ oznaczają żeliwo, a kolejna litera opisuje postać grafitu lub strukturę. N oznacza żeliwo bez grafitu, w którym węgiel jest związany w cementycie.

Żeliwo białe jest bardzo twarde, odporne na ścieranie, ale kruche i trudno obrabialne. Na przełomie ma jasną, srebrzystobiałą barwę, stąd jego nazwa. Stosuje się je m.in. na elementy narażone na ścieranie oraz jako materiał wyjściowy do produkcji żeliwa ciągliwego.

Reguła do zapamiętania - litery po GJ: L grafit płatkowy (żeliwo szare), S grafit kulkowy (sferoidalne), V grafit wermikularny, M żeliwo ciągliwe, N bez grafitu (białe). Pełne oznaczenie zaczyna się od EN-GJ, np. EN-GJL-250.

Łatwo pomylić te oznaczenia, bo różnią się tylko jedną literą po GJ. Żeliwo szare ma grafit płatkowy i oznacza się je jako GJL - od angielskiego słowa lamellar, czyli płytkowy. To najczęściej stosowane żeliwo odlewnicze, dobrze tłumi drgania i łatwo się obrabia.

Żeliwo sferoidalne ma grafit w postaci kulek i oznacza się je GJS, od spheroidal. Dzięki kulistemu grafitowi jest znacznie bardziej wytrzymałe i plastyczne niż szare. Żeliwo wermikularne, z grafitem w postaci krótkich, robakowatych wydzieleń, oznacza się GJV - od vermicular - i ma właściwości pośrednie między szarym a sferoidalnym.

Prawidłowa jest odpowiedź „białego”. Litera N wskazuje, że w żeliwie nie ma wolnego grafitu, a węgiel jest związany w twardym cementycie. To właśnie cecha żeliwa białego, które ma jasny przełom, dużą twardość i małą plastyczność. Przy rozwiązywaniu takich zadań pomaga skojarzenie liter z angielskimi nazwami kształtu grafitu.

Wymagane logowanie

Ocenianie trudności pytań jest dostępne tylko dla zalogowanych użytkowników. Zaloguj się, aby skorzystać z pełni możliwości platformy.

Twoja ocena pomoże innym uczniom w przygotowaniu do egzaminu, a Tobie pozwoli na dostęp do spersonalizowanych statystyk.

Zgłoś błąd w pytaniu

Rozwiń sekcję i zmień pole, którego dotyczy błąd. Wysłane zostaną tylko zmienione sekcje.

Błędna kwalifikacja
Błąd w treści pytania
Błąd w treści odpowiedzi
Błąd w obrazie
Dane kontaktowe (opcjonalnie)
Podaj email, jeśli chcesz otrzymać informację o rozpatrzeniu zgłoszenia.

Potwierdzenie

Informacja