Przełom biały należy do grupy wad
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - operator maszyn i urządzeń odlewniczych (MTL.02).
Przełom biały należy do grupy wad wewnętrznych odlewu. Polega na tym, że w żeliwie, które miało krzepnąć jako szare, w części przekroju węgiel nie wydzielił się jako grafit, tylko pozostał związany w cementycie. Na przełomie widać wtedy jasną, srebrzystą strefę.
Wada powstaje zwykle w cienkich ściankach, krawędziach i miejscach szybko chłodzonych, np. przy ochładzalnikach, albo przy niewłaściwym składzie chemicznym i niedostatecznej modyfikacji żeliwa. Strefa zabielona jest bardzo twarda i krucha, przez co utrudnia obróbkę skrawaniem.
Reguła do zapamiętania: wady wewnętrzne to te, których nie widać na powierzchni surowego odlewu - ujawniają się na przełomie, przekroju, w badaniach nieniszczących lub podczas obróbki. Należą do nich m.in. jamy skurczowe, pęcherze, wtrącenia i niewłaściwa struktura.
Łatwo pomylić grupy wad, bo jedna przyczyna technologiczna może dawać objawy różnego rodzaju. Wady kształtu dotyczą niezgodności wymiarów i zarysu odlewu z rysunkiem, np. przestawienia, wypaczenia czy niedolewu. Przełom biały nie zmienia kształtu odlewu - zmienia jego strukturę wewnątrz.
Wady powierzchni surowej, np. przypalenia, zażużlenia powierzchniowe, chropowatość czy strupy, widać na powierzchni odlewu tuż po wybiciu i oczyszczeniu. Przełomu białego nie da się zobaczyć na powierzchni, ujawnia się on dopiero na przełomie albo przy obróbce.
Wady ciągłości to pęknięcia i rozdzielenia materiału, np. pęknięcia na gorąco, na zimno czy zimne zlewy. Przy przełomie białym metal jest ciągły, tylko inaczej zbudowany.
Prawidłowa jest odpowiedź „wewnętrznych”, bo przełom biały to niewłaściwa struktura metalu wewnątrz odlewu, której nie widać na powierzchni.
Pomocne jest pytanie, gdzie wadę widać - na powierzchni, w wymiarach czy dopiero wewnątrz metalu.