Które z przedstawionych na rysunkach narzędzi służy do rafinacji gazowej stopów aluminium?




Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - operator maszyn i urządzeń odlewniczych (MTL.02).
Do rafinacji gazowej stopów aluminium służy wirnik rafinacyjny z grafitu, czyli długi wałek zakończony tarczą z łopatkami. Zanurza się go w ciekłym metalu i obraca, a przez otwór w wałku podaje się gaz obojętny, np. azot lub argon.
Obracający się wirnik rozbija strumień gazu na bardzo drobne pęcherzyki i rozprowadza je w całej objętości kąpieli. Pęcherzyki zbierają rozpuszczony wodór oraz drobne wtrącenia tlenkowe i wynoszą je na powierzchnię, skąd usuwa się je razem z żużlem.
Reguła do zapamiętania: wodór jest główną przyczyną porowatości gazowej odlewów z aluminium, dlatego stopy te odgazowuje się przed odlewaniem. Grafit jest odporny na wysoką temperaturę i nie zanieczyszcza kąpieli, więc dobrze nadaje się na wirnik.
Każde z pozostałych narzędzi także pracuje przy ciekłym metalu, ale do innego celu. Perforowana łyżka z rączką to szumówka, czyli łyżka do zbierania żużla i zgarów z powierzchni kąpieli. Używa się jej po rafinacji, ale sama nie wprowadza gazu do metalu.
Rurki z tektury z metalową końcówką to jednorazowe końcówki pomiarowe zakładane na lancę, służące np. do pomiaru temperatury kąpieli lub pobierania próbek. Po zanurzeniu wykonują pomiar i są wymieniane - nie rafinują stopu.
Uchwyt z drutu z białym tyglem ceramicznym to szczypce z tyglem do pobierania małych porcji metalu, np. do odlania próbki do badań. Nie mają żadnej drogi doprowadzania gazu.
Prawidłowy jest wirnik grafitowy, bo jako jedyny wprowadza gaz obojętny do kąpieli i rozprowadza go w postaci drobnych pęcherzyków, które usuwają wodór i wtrącenia.