Dobierz numer wlewu głównego przyjmując, że przekrój poprzeczny wlewu doprowadzającego wynosi 2,8 cm2, a proporcje pomiędzy poszczególnymi wlewami określone są zależnością: FWD : FWR : FWG = 1 : 1,2 : 1,4.
Nr 9
Nr 6
Nr 8
Nr 7
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2020 (arkusz M.37-SG-20.01).
W tym zadaniu kluczowe jest to, że podany przekrój 2,8 cm² dotyczy wlewu doprowadzającego, czyli FWD, a nie wlewu głównego. Trzeba więc skorzystać z proporcji $F_{WD}:F_{WR}:F_{WG}=1:1{,}2:1{,}4$. Skoro FWD = 2,8 cm², to przekrój wlewu głównego wynosi 2,8 × 1,4 = 3,92 cm². W praktyce nie dobiera się potem przypadkowego wymiaru, tylko korzysta się z tabel normalizacyjnych, tutaj według PN-62/H-54231 dla okrągłego wlewu głównego. Najbliższa wartość z tabeli to 4,0 cm², a temu przekrojowi odpowiada wlew główny nr 8. To jest właśnie poprawny dobór. Moim zdaniem warto zapamiętać, że w układzie wlewowym przekroje nie są tylko rachunkiem na papierze. Za mały wlew może dławić przepływ ciekłego metalu, a za duży niepotrzebnie zwiększa masę układu wlewowego i straty metalu. Dobra praktyka odlewnicza polega na obliczeniu przekroju, a potem dopasowaniu go do najbliższego wymiaru z normy lub dokumentacji zakładowej.
Jeżeli wyszedł inny numer niż 8, to najczęściej problem leży w pomyleniu, którego wlewu dotyczy wartość 2,8 cm². To nie jest przekrój wlewu głównego, tylko wlewu doprowadzającego. Układ wlewowy ma kilka elementów i każdy z nich spełnia inną funkcję: wlew główny przyjmuje metal ze zbiornika wlewowego, wlew rozprowadzający prowadzi go dalej, a wlewy doprowadzające wprowadzają metal bezpośrednio do wnęki formy. Dlatego proporcja $F_{WD}:F_{WR}:F_{WG}=1:1{,}2:1{,}4$ musi być czytana dokładnie od lewej do prawej. Błąd typu dobranie numeru dla wartości około 2,8 lub 3,0 cm² oznacza, że ktoś potraktował przekrój doprowadzający jak główny albo tylko zaokrąglił liczbę bez użycia proporcji. Z kolei wybranie zbyt dużego numeru zwykle wynika z nadmiernego zaokrąglania na zapas albo z przemnożenia przez niewłaściwy współczynnik. W odlewnictwie taki sposób myślenia bywa ryzykowny, bo układ wlewowy musi zapewnić spokojne, ciągłe i odpowiednio szybkie wypełnienie formy. Tutaj należy policzyć: 2,8 × 1,4 = 3,92 cm², a następnie z tabeli PN-62/H-54231 dobrać najbliższy przekrój znormalizowany, czyli 4,0 cm². Temu odpowiada numer 8. Z mojego doświadczenia takie zadania najlepiej robić etapami: najpierw ustalić, który przekrój jest dany, potem obliczyć wymagany przekrój wlewu głównego, a dopiero na końcu sięgać do tabeli wymiarowej.