Formiernia podczas jednej zmiany zużywa 5 ton masy formierskiej o składzie podanym w tabeli. Ile kilogramów żywicy furanowej należy zamówić, aby zapewnić jej tygodniowy zapas, jeśli formiernia pracuje w systemie dwuzmianowym?
| Rodzaj masy | Osnowa | Spoiwo | Utwardzacz | |
|---|---|---|---|---|
| Masa formierska na odlewy staliwne | Piasek kwarcowy | Regenerat | Żywica furanowa | Kwas sulfonowy |
| Udział składnika w masie w % ciężarowych | ||||
| 35 | 63 | 1,3 | 0,7 | |
Odpowiedź 910 kg jest właściwa, bo trzeba uwzględnić trzy rzeczy naraz: zużycie masy na jedną zmianę, pracę dwuzmianową oraz udział żywicy furanowej w całej masie formierskiej. Formiernia zużywa 5 ton na zmianę, czyli 5 000 kg. Żywica furanowa stanowi 1,3% tej masy, więc na jedną zmianę potrzeba 5 000 × 1,3% = 65 kg żywicy. Ponieważ zakład pracuje na dwie zmiany, dzienne zużycie wynosi 65 × 2 = 130 kg. Tygodniowy zapas, przy założeniu 7 dni pracy w takim układzie, to 130 × 7 = 910 kg. W praktyce takie obliczenia są bardzo ważne przy zamawianiu spoiw, bo żywice furanowe mają określony czas magazynowania i wymagają odpowiednich warunków przechowywania. Moim zdaniem lepiej zawsze policzyć to krok po kroku, bo przy procentach wagowych łatwo się machnąć o jedno zero. Dobra praktyka w odlewni to odnosić udział spoiwa do całkowitej masy mieszanki, a nie tylko do piasku kwarcowego albo regeneratu. To pozwala utrzymać powtarzalną wytrzymałość masy, prawidłowy czas wiązania i ograniczyć wady form, na przykład osypywanie krawędzi albo zbyt dużą gazotwórczość.
W tym zadaniu najczęściej pojawia się pomyłka związana z pominięciem pracy dwuzmianowej albo z niewłaściwym odczytaniem procentu żywicy. Trzeba pamiętać, że 5 ton masy formierskiej dotyczy jednej zmiany, a nie całego dnia. Skoro formiernia pracuje w systemie dwuzmianowym, to w ciągu doby zużywa 10 ton masy, czyli 10 000 kg. Dopiero od tej ilości, po przeliczeniu na tydzień, liczymy 1,3% żywicy furanowej. Wynik 455 kg bierze się z poprawnego użycia udziału 1,3%, ale tylko dla jednej zmiany dziennie przez tydzień. Czyli rachunek jest technicznie blisko, ale organizacja pracy zakładu została źle uwzględniona. Z kolei wartości rzędu kilku tysięcy kilogramów zwykle wynikają z potraktowania 1,3% jak 13% albo z przesunięcia przecinka przy zamianie procentu na ułamek. To typowy błąd w zadaniach materiałowych: 1,3% to 0,013, a nie 0,13. W branży odlewniczej takie pomyłki byłyby dość kosztowne, bo zbyt duża ilość żywicy zwiększa gazotwórczość masy, pogarsza warunki pracy i może sprzyjać wadom odlewów, a zbyt mała ilość spoiwa osłabia formę. Z mojego doświadczenia najlepiej najpierw policzyć całkowite tygodniowe zużycie masy: 5 000 kg × 2 zmiany × 7 dni = 70 000 kg, a dopiero potem wziąć z tego 1,3%, czyli 910 kg.