Liniał suwmiarkowy poziomy przedstawiono na rysunku oznaczonym literą
B
A
D
C
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2020 (arkusz M.37-SG-20.06).
Na rysunku B widać liniał suwmiarkowy poziomy, czyli przyrząd/układ pomiarowy z długą belką pomiarową i przesuwanym zespołem odczytowym ustawionym w poziomie. To nie jest zwykły przymiar stalowy ani klasyczna suwmiarka do trzymania w ręku, tylko liniał przeznaczony do pomiaru przesunięcia, długości albo ustawienia elementu na stanowisku kontrolnym. Charakterystyczne są tu: długa prowadnica, skala wzdłużna, głowica odczytowa oraz sposób pracy po osi poziomej. W praktyce taki liniał może być stosowany przy kontroli wymiarów odlewów, ustawianiu oprzyrządowania, sprawdzaniu długości modeli, rdzeni albo elementów po obróbce. Moim zdaniem łatwo go pomylić ze zwykłą suwmiarką, ale ważne jest słowo liniał, bo chodzi o dłuższą prowadnicę pomiarową. Dobra praktyka warsztatowa wymaga, żeby taki przyrząd był czysty, wyzerowany przed pomiarem i okresowo sprawdzany, najlepiej zgodnie z zasadami nadzoru nad wyposażeniem pomiarowym oraz normami typu PN-EN ISO 13385 dotyczącymi suwmiarek i przyrządów z odczytem długości.
Jeżeli została wybrana odpowiedź inna niż B, najpewniej nastąpiło pomieszanie kilku podobnych narzędzi pomiarowych. Na ilustracji A widać raczej liniał krawędziowy lub listwę kontrolną, używaną do sprawdzania prostoliniowości, płaskości albo jako element odniesienia. Taki przedmiot może mieć kształt liniału, ale nie ma typowego zespołu przesuwnego z odczytem, więc nie spełnia roli liniału suwmiarkowego poziomego. Rysunek C przedstawia klasyczną suwmiarkę, czyli kompletny ręczny przyrząd do pomiaru wymiarów zewnętrznych, wewnętrznych i głębokości. To też jest przyrząd suwmiarkowy, ale pytanie dotyczy liniału suwmiarkowego poziomego, a nie standardowej suwmiarki warsztatowej. Z kolei rysunek D pokazuje zwykły przymiar kreskowy, czyli stalową linijkę z podziałką. Da się nią zmierzyć długość, ale dokładność, sposób odczytu i budowa są zupełnie inne. Typowy błąd polega na tym, że patrzy się tylko na podziałkę milimetrową i słowo liniał, a pomija się konstrukcję prowadnicy oraz obecność przesuwnej głowicy pomiarowej. W pomiarach warsztatowych takie rozróżnienie ma znaczenie, bo od rodzaju przyrządu zależy nie tylko dokładność, ale też metoda pomiaru, sposób zerowania, nacisk pomiarowy i możliwość wzorcowania. W odlewnictwie i kontroli jakości szczególnie ważne jest, żeby dobierać narzędzie do zadania, a nie tylko do podobnego wyglądu na zdjęciu.