Metodą naprawy odlewów, polegającą na ogrzewaniu pałeczek z mosiądzu przy pomocy palnika acetylenowego do chwili, kiedy ciekły mosiądz spłynie na naprawianą powierzchnię, jest
A. czopowanie.
B. metalizacja.
C. lutowanie.
D. kitowanie.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2019 (arkusz M.37-X-19.01).
Metoda opisana w pytaniu to lutowanie, dokładniej lutowanie twarde z użyciem mosiądzu jako spoiwa. Kluczowy szczegół jest taki, że pałeczka mosiężna zostaje ogrzana palnikiem acetylenowym aż do stopienia, a ciekły mosiądz rozpływa się po naprawianej powierzchni i wypełnia ubytek, pęknięcie albo miejscową wadę. Materiał odlewu nie musi być przetopiony tak jak przy spawaniu, liczy się dobre zwilżenie powierzchni przez lut i uzyskanie trwałego połączenia metalicznego. W praktyce przed taką naprawą powierzchnię trzeba oczyścić z rdzy, zgorzeliny, tłuszczu i resztek masy formierskiej, bo inaczej lut nie będzie dobrze trzymał. Często stosuje się też topnik, podgrzewanie wstępne odlewu oraz powolne studzenie, szczególnie przy żeliwie, żeby nie narobić naprężeń i nowych pęknięć. Moim zdaniem to jedna z tych metod, gdzie przygotowanie powierzchni robi połowę roboty. W dobrej praktyce warsztatowej po naprawie sprawdza się szczelność, wygląd lica naprawy i przyczepność, bo sama ładna kropla mosiądzu jeszcze nie oznacza poprawnie wykonanej naprawy.
W tym pytaniu łatwo pomylić kilka metod naprawy odlewów, bo wszystkie mogą dotyczyć usuwania ubytków albo wad powierzchniowych. Kitowanie polega jednak na wypełnianiu niewielkich porów, rys lub ubytków masą niemetaliczną, na przykład kitem, żywicą albo specjalną pastą naprawczą. Taka naprawa poprawia wygląd lub szczelność w mało obciążonych miejscach, ale nie polega na stopieniu pałeczki mosiądzu i utworzeniu metalicznego połączenia. W odlewnictwie trzeba uważać, żeby nie traktować każdego wypełnienia ubytku jako lutowania, bo technologia i trwałość są zupełnie inne. Metalizacja też brzmi podobnie, bo pojawia się metal nakładany na powierzchnię, ale jest to natryskiwanie cząstek metalu, zwykle metodą płomieniową, łukową albo plazmową. Tworzy się powłoka ochronna lub regeneracyjna, a nie miejscowe zalanie powierzchni ciekłym mosiądzem z pałeczki. Czopowanie to jeszcze inna sprawa: wada, otwór albo pęknięcie są zamykane mechanicznie przez wkręcanie lub wciskanie czopów, kołków czy korków, często przy naprawach żeliwa, gdy obróbka cieplna mogłaby zaszkodzić odlewowi. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś widzi naprawę odlewu i od razu wybiera dowolną metodę regeneracji. Tutaj decyduje opis procesu: palnik acetylenowy, pałeczki z mosiądzu i spływanie ciekłego spoiwa na powierzchnię jednoznacznie wskazują na lutowanie twarde.