Na rysunku kolorem czerwonym oznaczono
A. pochylenie ścian.
B. rdzeń.
C. układ wlewowy.
D. nadlew.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2020 (arkusz M.37-SG-20.01).
Na rysunku czerwony element to nadlew, czyli dodatkowa objętość metalu wykonywana przy odlewie po to, żeby zasilać go podczas krzepnięcia. W praktyce metal w czasie stygnięcia zmniejsza swoją objętość, a w grubych ściankach albo węzłach cieplnych może wtedy powstać jama skurczowa. Nadlew działa trochę jak zbiornik ciekłego metalu: ma krzepnąć później niż właściwy odlew i doprowadzić metal tam, gdzie jest on jeszcze potrzebny. Właśnie dlatego na rysunku widać charakterystyczny kształt z wysokością H, szerokością B, promieniami R i przejściem do odlewu. To nie jest część użytkowa wyrobu, tylko element technologiczny, który po wybiciu i oczyszczeniu zwykle się odcina. Moim zdaniem to jedna z ważniejszych rzeczy w rysunku technologii odlewania, bo źle dobrany nadlew od razu odbija się na jakości: pojawiają się rzadzizny, jamy skurczowe albo porowatość. Dobra praktyka branżowa mówi, że nadlew powinien być ustawiony przy najgrubszym miejscu odlewu i tak zaprojektowany, aby zapewnić krzepnięcie kierunkowe. W dokumentacji odlewniczej takie elementy oznacza się wyraźnie, często innym kolorem, żeby odróżnić je od kształtu właściwego odlewu, naddatków i rdzeni.
Czerwone oznaczenie na takim rysunku łatwo pomylić z innymi elementami technologii odlewniczej, ale tutaj chodzi o nadlew. Pochylenie ścian wygląda zupełnie inaczej. Pochylenia odlewnicze pokazuje się jako niewielkie odchylenie powierzchni od pionu, potrzebne do wyjęcia modelu z formy bez uszkodzenia masy formierskiej. Zwykle opisuje się je kątem albo wartością na długości, a nie jako osobny, zaokrąglony zbiornik przylegający do odlewu. Układ wlewowy też może być rysowany kolorem technologicznym, więc tu jest typowa pułapka. Jednak układ wlewowy służy do doprowadzenia ciekłego metalu do wnęki formy i obejmuje np. wlew główny, kanały rozprowadzające oraz doprowadzające. Ma więc charakter kanałów przepływowych, a nie masywnego elementu ustawionego przy grubszym miejscu odlewu w celu zasilania skurczu. Rdzeń natomiast służy do wykonywania otworów lub wewnętrznych pustek w odlewie. Na rysunkach rdzenie mają zwykle oznaczenia związane ze znakami rdzeniowymi, gniazdami i położeniem we wnęce formy. Nie są zewnętrznym naddatkiem metalu do odcięcia. Typowy błąd polega na patrzeniu tylko na kolor czerwony i założeniu, że każdy czerwony element to wlew albo ogólnie dodatek technologiczny. Trzeba jeszcze czytać kształt i funkcję. Tutaj kształt, położenie przy odlewie i wymiarowanie wysokości H oraz przejścia do ścianki wskazują na nadlew, czyli element zasilający odlew podczas krzepnięcia. Z mojego doświadczenia takie rozróżnienie bardzo pomaga potem przy analizie wad skurczowych i przy czytaniu dokumentacji technologicznej na produkcji.