Na rysunku przedstawiającym budowę formy ciśnieniowej cyfrą 4 oznaczono płytę
A. nośną.
B. ruchomą zwierającą.
C. stałą montażową.
D. rdzeniową.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2019 (arkusz M.37-X-19.01).
Cyfrą 4 oznaczono płytę nośną. W formie ciśnieniowej jest to element konstrukcyjny, który przenosi duże obciążenia od zwarcia formy i od ciśnienia ciekłego metalu podczas wtrysku. Nie jest to część bezpośrednio odwzorowująca kształt odlewu, tylko raczej solidne podparcie dla wkładek, rdzeni i innych części roboczych formy. Moim zdaniem najłatwiej ją rozpoznać po położeniu: znajduje się za elementami kształtującymi odlew, ale przed układem wypychaczy i częścią mocującą do maszyny. W praktyce odlewniczej płyta nośna musi mieć odpowiednią sztywność, płaskość i dokładne prowadzenie, bo każde ugięcie może dać zalewki, przestawienie połówek formy albo szybsze zużycie zamków. Dobra praktyka przy czytaniu takich rysunków jest taka, żeby iść od płaszczyzny podziału formy w stronę maszyny: najpierw wkładki i rdzenie, potem płyty podpierające, nośne, wypychacze i płyty montażowe. To bardzo pomaga na egzaminie i później na warsztacie.
W tym rysunku łatwo pomylić płytę nośną z innymi płytami, bo forma ciśnieniowa ma budowę warstwową i dużo elementów wygląda podobnie. Płyta rdzeniowa byłaby związana z osadzeniem rdzeni albo wkładek rdzeniowych, czyli części, które bezpośrednio kształtują wnęki, żebra, otwory albo inne fragmenty odlewu. Takie elementy leżą bliżej gniazda formy i płaszczyzny podziału, a nie pełnią głównie funkcji przenoszenia sił. Stała płyta montażowa znajduje się po stronie stałej maszyny i służy do mocowania formy do płyty maszyny, często współpracuje też z tuleją wlewową i układem doprowadzenia metalu. Jeżeli patrzy się tylko na górę rysunku, można ją skojarzyć z dużą, zewnętrzną płytą, ale cyfra 4 nie wskazuje tej strefy. Ruchoma płyta zwierająca jest natomiast związana ze stroną ruchomą układu zamykania maszyny i z przenoszeniem siły zwarcia od mechanizmu zwierającego. Typowy błąd polega na tym, że każdą grubszą płytę w dolnej części formy uznaje się od razu za zwierającą albo montażową. Tu trzeba patrzeć na funkcję elementu, nie tylko na jego grubość. Element oznaczony 4 podpiera część roboczą formy i stabilizuje ją podczas pracy, dlatego poprawna nazwa to płyta nośna.