Określ czas wykonania robót tokarskich dla zawiasowej kokili wspornika o wymiarach gabarytowych L × B × H równych 310 × 300 × 180 mm.
A. 75,0 h
B. 37,0 h
C. 52,5 h
D. 28,5 h
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2021 (arkusz M.37-SG-21.01).
Dla wymiarów gabarytowych L × B × H = 310 × 300 × 180 mm trzeba najpierw odnaleźć w tabeli dokładnie ten sam wiersz. W tym wierszu norma czasu wykonania kokili wynosi 210 h. Pytanie nie dotyczy jednak całego wykonania kokili, tylko robót tokarskich. Z opisu pod tabelą wynika, że przy wykonaniu kokili roboty tokarskie stanowią 25% całego czasu wykonania. Liczymy więc: 210 h × 25% = 52,5 h. Dlatego właściwy wynik to 52,5 h. W praktyce takie rozbicie czasu jest bardzo ważne przy planowaniu pracy narzędziowni albo działu utrzymania form, bo pozwala określić obciążenie tokarek, frezarek, szlifierek i stanowisk ślusarskich. Moim zdaniem to jest właśnie taki typ zadania, gdzie nie chodzi o skomplikowaną matematykę, tylko o uważne czytanie tabeli technologicznej. Dobra praktyka branżowa jest taka, że najpierw dobiera się normę bazową dla konkretnego oprzyrządowania, a dopiero potem stosuje procentowy podział operacji. Podobnie robi się przy normowaniu czasu pracy w dokumentacji technologicznej, żeby nie mieszać czasu konstrukcyjnego, technologicznego i wykonawczego.
W tym zadaniu łatwo pomylić kilka różnych wielkości z tabeli, bo obok siebie podano czas opracowania konstrukcyjnego, czas opracowania technologicznego, całkowity czas wykonania oraz procentowy udział poszczególnych robót. Wyniki 28,5 h albo 37,0 h zwykle biorą się z odczytania nie tego wiersza, albo z liczenia procentu od niewłaściwej podstawy. Jeżeli ktoś weźmie czas dla mniejszej kokili, na przykład 114 h lub 148 h, to 25% da wartość zbliżoną do 28,5 h albo 37 h, ale to nie pasuje do podanych wymiarów 310 × 300 × 180 mm. W dokumentacji warsztatowej taki błąd byłby dość kosztowny, bo zaniżyłby obciążenie tokarki i potem harmonogram produkcji po prostu by się rozjechał. Wynik 75,0 h może wynikać z użycia wiersza dla większej kokili, gdzie całkowity czas wykonania wynosi 300 h, a 25% z tego to właśnie 75 h. Tyle że gabaryty 400 × 340 × 390 mm nie są tu właściwe. Trzeba też uważać, aby nie brać 25% od czasu opracowania konstrukcyjnego albo technologicznego, bo roboty tokarskie należą do wykonania kokili, a nie do etapu projektowania czy przygotowania dokumentacji. Z mojego doświadczenia najlepiej w takich zadaniach najpierw podkreślić wymiary, potem znaleźć identyczny wiersz, a dopiero na końcu stosować procent udziału operacji. Poprawna podstawa to 210 h, więc roboty tokarskie wynoszą 52,5 h.