Przedstawiony na rysunku proces technologiczny przeprowadzany jest w
A. rdzeniarni.
B. topialni.
C. malarni.
D. oczyszczalni.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2019 (arkusz M.37-X-19.01).
Na zdjęciu widać typowy etap oczyszczania i wykańczania odlewów, dlatego proces jest wykonywany w oczyszczalni. Elementy leżą na przenośniku siatkowym i trafiają do maszyny przypominającej oczyszczarkę strumieniowo-ścierną albo śrutownicę. W takim urządzeniu usuwa się z powierzchni odlewów resztki masy formierskiej, zgorzelinę, naloty tlenkowe, drobne przypalenia oraz pozostałości po wcześniejszym wybiciu z formy. W praktyce oczyszczalnia jest działem, gdzie odlew po zalaniu i ostudzeniu zaczyna wyglądać jak gotowy wyrób, choć często jeszcze przed kontrolą końcową i ewentualną obróbką skrawaniem. Moim zdaniem to jedno z łatwiejszych rozpoznań na zdjęciu, bo widać seryjnie ułożone odlewy i maszynę do obróbki powierzchni, a nie piec czy stanowisko malarskie. Dobra praktyka odlewnicza wymaga, żeby po oczyszczeniu sprawdzić powierzchnię odlewu: czy nie ma pęknięć, niedolewów, zalewek, nadmiernej chropowatości albo pozostałości układu wlewowego. Często stosuje się śrut stalowy, elektrokorund albo inne media robocze, zależnie od stopu i wymaganej jakości powierzchni. Taki proces łączy się bezpośrednio z normową kontrolą jakości odlewów, np. oceną stanu powierzchni i przygotowaniem wyrobu do dalszych operacji.
W tym pytaniu łatwo pomylić działy odlewni, bo wszystkie nazwy brzmią jak normalne miejsca w zakładzie, ale zdjęcie pokazuje konkretną operację po odlaniu i wybiciu odlewu z formy. Malarnia kojarzy się z gotowym wyrobem i ładną, równą powierzchnią, jednak tam wykonuje się nakładanie powłok ochronnych lub dekoracyjnych: farb, lakierów, czasem podkładów antykorozyjnych. Przed malowaniem powierzchnia musi być już oczyszczona, odtłuszczona i przygotowana, więc sama obecność jasnych, równych odlewów nie oznacza jeszcze malarni. Topialnia to zupełnie inny etap. Znajdują się tam piece indukcyjne, łukowe, tyglowe, kadzie, wsad metalowy i aparatura do kontroli temperatury ciekłego metalu. Na zdjęciu nie ma ciekłego stopu, żużla, kadzi ani stanowiska zalewania, więc taki wniosek byłby raczej efektem patrzenia tylko na to, że to odlewnia, bez analizy procesu. Rdzeniarnia służy do wykonywania rdzeni z mas rdzeniowych, na przykład metodą Cold-Box, Hot Box albo z użyciem spoiw żywicznych. Tam widzielibyśmy skrzynki rdzeniowe, nadmuchiwarki, rdzenie piaskowe, ewentualnie stanowiska utwardzania i pokrywania rdzeni. Tutaj natomiast są metalowe odlewy na przenośniku maszyny czyszczącej. Typowy błąd myślowy polega na tym, że uczeń rozpoznaje ogólnie branżę odlewniczą, ale nie rozpoznaje kolejności operacji technologicznych. Po formowaniu, zalaniu i wybiciu przychodzi oczyszczanie: usuwanie piasku, zgorzeliny, resztek układu wlewowego i poprawa powierzchni, często przez śrutowanie. Właśnie dlatego właściwym miejscem jest oczyszczalnia, a nie dział przygotowania form, topienia metalu czy końcowego malowania.