Układ wlewowo-zasilający oznaczono na rysunku kolorem
A. zielonym.
B. czarnym.
C. niebieskim.
D. czerwonym.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2020 (arkusz M.37-SG-20.06).
Kolor czerwony jest tutaj właściwy, bo na rysunku technologicznym odlewu układ wlewowo-zasilający oznacza się właśnie czerwienią. Chodzi o te elementy, które nie są właściwym odlewem użytkowym, ale są potrzebne do prawidłowego zalania formy i zasilania metalu podczas krzepnięcia: wlew główny, kanały rozprowadzające, wlewy doprowadzające, nadlewy, czasem też przelewy. Na pokazanym rysunku czerwone są duże pionowe elementy i kanały związane z doprowadzeniem oraz podtrzymaniem ciekłego metalu, czyli dokładnie układ wlewowo-zasilający. W praktyce odlewniczej taki kolor bardzo pomaga, bo technolog, modelarz i formierz od razu widzą, co po odlaniu będzie odcięte od odlewu. Moim zdaniem to jedna z tych prostych zasad, które mocno ograniczają pomyłki na warsztacie. W dokumentacji technologicznej i rysunku odlewniczym przyjmuje się umowne kolory dla różnych części opracowania: kontur odlewu, rdzenie, naddatki, znaki rdzeniowe oraz właśnie układ wlewowy. Dobra praktyka jest taka, żeby trzymać się legendy i przyjętych oznaczeń zakładowych, bo pomylenie kolorów mogłoby skutkować źle wykonanym modelem albo niepoprawnym rozmieszczeniem nadlewów, a potem wadami typu jama skurczowa, niedolew lub nadmierne straty metalu.
W tym pytaniu łatwo pomylić kolory, bo na rysunku odlewniczym występuje kilka oznaczeń naraz i wszystkie są technicznie ważne. Niebieski nie oznacza układu wlewowo-zasilającego. Zwykle kojarzy się go z elementami związanymi z rdzeniami, przekrojami rdzeniowymi, znakami rdzeniowymi albo innymi informacjami technologicznymi zależnie od legendy rysunku. Na tym rysunku niebieskie kreskowania i opisy pokazują inne fragmenty opracowania, a nie drogę doprowadzenia ciekłego metalu. Zielony też nie jest właściwym wyborem, bo bywa stosowany do wyróżniania innych dodatków technologicznych, na przykład pewnych naddatków lub elementów pomocniczych. Jeśli ktoś patrzy tylko na dolny fragment rysunku i widzi kolorowy element, może uznać, że to zasilanie, ale w dokumentacji odlewniczej sama obecność koloru nie wystarcza. Trzeba rozpoznać funkcję elementu. Czarny natomiast jest najczęściej podstawowym kolorem konturów, wymiarów i geometrii odlewu lub części rysunkowej, więc nie służy do specjalnego wyróżnienia układu wlewowego. Typowy błąd myślowy polega na tym, że uczeń szuka największego albo najbardziej widocznego koloru, zamiast zapytać: którędy płynie metal i gdzie odlew jest zasilany podczas krzepnięcia? Układ wlewowo-zasilający ma zapewnić spokojne wypełnienie formy, ograniczyć zapowietrzenie i skompensować skurcz metalu, dlatego w koncepcji technologicznej zaznacza się go wyraźnie czerwonym. To zgodne z dobrą praktyką wykonywania dokumentacji technologicznej, bo później na jej podstawie powstaje model, forma i plan odcięcia wlewów po wybiciu odlewu.