Która zawartość węgla występuje w stali wysokowęglowej?
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - technik pojazdów kolejowych (TKO.10).
W stali wysokowęglowej spośród podanych wartości występuje zawartość węgla 2,0%. Stal to stop żelaza z węglem zawierający do około 2% węgla - wartość ta jest umowną granicą między stalą a żeliwem. Im więcej węgla, tym stal jest twardsza i bardziej wytrzymała, ale też bardziej krucha i trudniejsza do spawania.
Reguła do zapamiętania: stal niskowęglowa ma do około 0,25% węgla, średniowęglowa około 0,25-0,6%, a wysokowęglowa powyżej 0,6%, do granicy około 2%. Stop z większą zawartością węgla to już żeliwo.
Stale wysokowęglowe stosuje się na narzędzia, sprężyny i elementy narażone na ścieranie. W kolejnictwie z twardych stali o podwyższonej zawartości węgla wykonuje się na przykład obręcze kół i szyny.
Każda z błędnych odpowiedzi odpowiada innej grupie stopów żelaza z węglem. Zawartość 0,3% węgla to stal nisko- lub średniowęglowa na granicy obu grup. Jest plastyczna, łatwo się spawa i stosuje się ją na konstrukcje i blachy.
Stal z 0,5% węgla to stal średniowęglowa, z której wykonuje się wały, osie i koła zębate. Ma większą wytrzymałość niż stal niskowęglowa, ale nadal nie należy do stali wysokowęglowych. Zawartość 2,3% węgla przekracza umowną granicę około 2%, więc taki stop zalicza się już do żeliw, które są kruche i nie nadają się do kucia.
Prawidłowa jest zawartość 2,0%. Spośród podanych wartości tylko ona mieści się w zakresie stali wysokowęglowej, tuż przy granicy z żeliwem.
Ucząc się materiałów, zapamiętaj jedną liczbę graniczną: około 2% węgla oddziela stal od żeliwa.