Rysunek przedstawia diodę
To jest symbol diody tunelowej – charakterystyczny jest ten podwójny 'dziób' zamiast zwykłej strzałki, co może na pierwszy rzut oka trochę mylić. Dioda tunelowa to ciekawy element półprzewodnikowy, bo jej działanie opiera się na zjawisku tunelowania kwantowego, czego nie spotyka się w zwykłych diodach prostowniczych. W praktyce dzięki temu potrafi pracować w bardzo wysokich częstotliwościach, nawet powyżej GHz, dlatego spotyka się ją w układach mikrofalowych, generatorach czy oscylatorach. Moim zdaniem, to dobry przykład na to, jak kwantowa fizyka potrafi zmieniać elektronikę użytkową. Od strony norm i standardów – symbol ten jest zgodny z klasyfikacją normy PN-EN 60617, co się często sprawdza w dokumentacji technicznej. Warto zapamiętać, że dioda tunelowa charakteryzuje się nietypową charakterystyką prądowo-napięciową z obszarem ujemnej rezystancji, co pozwala budować na niej ciekawe układy wzmacniające albo generatory, które w klasycznej elektronice byłyby trudne albo wręcz niemożliwe do zrealizowania. Z mojego doświadczenia – w praktyce raczej rzadko się je widuje w prostych urządzeniach, ale tam, gdzie liczy się szybkość i kompaktowość, są niezastąpione.
Patrząc na ten symbol, łatwo się pomylić, bo jest nieco podobny do klasycznych diod, ale każdy wariant ma swoje techniczne uzasadnienie. Dioda Zenera ma symbol z dodatkowym 'zagwiazdkowaniem' lub charakterystycznym załamaniem linii na końcu, co symbolizuje jej zdolność do przewodzenia w kierunku zaporowym po przekroczeniu tzw. napięcia Zenera. Stosuje się je głównie do stabilizacji napięcia, a nie w układach o bardzo dużych częstotliwościach. Dioda wsteczna natomiast, poza tym że sama nazwa bywa myląca, nie jest typowym określeniem konkretnego elementu – częściej mówi się o polaryzacji wstecznej standardowej diody, a nie o osobnym typie diody. Co do diody pojemnościowej – jej symbol rzeczywiście jest nieco zbliżony do zwykłej diody, ale ma dodaną 'półkę' lub dodatkową linię równoległą do katody, która symbolizuje zjawisko pojemności. Stosowana jest głównie w obwodach rezonansowych, jako warikap, czyli zmienna pojemność sterowana napięciem. Typowym błędem jest kierowanie się jedynie podobieństwem graficznym bez głębszego zrozumienia, do czego dana dioda służy i jak wygląda jej symbol według normy PN-EN 60617 lub DIN 40900. Z mojego doświadczenia wynika, że najwięcej zamieszania jest szczególnie przy symbolach diod specjalnych, bo rzadziej pojawiają się na lekcjach i w praktyce codziennej. Warto jednak pamiętać: symbol diody tunelowej zawiera podwójny 'dziób', co jest charakterystyczne wyłącznie dla niej – to taki mały patent na szybkie rozpoznanie w testach i na schematach.