Z załączonej normy zużycia materiałów eksploatacyjnych wynika, że roczne zużycie oleju silnikowego (bez jego wymiany) pojazdu który przejechał 12 000 km wyniosło
| Norma zużycia materiałów eksploatacyjnych podzespół- silnik | |
|---|---|
| Rodzaj materiału | Olej silnikowy |
| Pojemność miski olejowej | 8 l |
| Norma zużycia na 1000 km | 0,5 l |
| Czasokres wymiany | 10 000 km |
A. 8,0 l
B. 14,0 l
C. 6,0 l
D. 8,5 l
W tym zadaniu kluczowe jest doprecyzowanie: roczne zużycie oleju silnikowego bez jego wymiany. To znaczy, że liczymy tylko olej zużywany podczas pracy silnika, czyli dolewki wynikające z normy spalania lub ubywania oleju, a nie pełną wymianę oleju w misce olejowej. Z tabeli wynika norma 0,5 l na 1000 km. Pojazd przejechał 12 000 km, więc wykonujemy proste przeliczenie: 12 × 0,5 l = 6,0 l. Pojemność miski olejowej 8 l oraz czasokres wymiany 10 000 km są tu informacjami dodatkowymi, ale nie bierzemy ich do obliczenia, bo pytanie wyraźnie mówi, że chodzi o zużycie bez wymiany. W praktyce warsztatowej takie rozróżnienie jest bardzo ważne. Inaczej liczy się zapotrzebowanie na olej do obsługi okresowej, a inaczej normalne dolewki eksploatacyjne. Moim zdaniem to jeden z tych przykładów, gdzie trzeba czytać dokumentację serwisową spokojnie, bo jedno słowo zmienia całe obliczenie. Dobra praktyka branżowa jest taka, żeby zawsze oddzielać pojemność układu smarowania od normatywnego zużycia oleju na przebieg.
W tym pytaniu łatwo pomylić trzy różne pojęcia: pojemność miski olejowej, zużycie eksploatacyjne oleju oraz ilość oleju potrzebną przy wymianie. W tabeli podano, że miska olejowa mieści 8 l, ale ta wartość nie oznacza rocznego zużycia. To jest ilość oleju znajdująca się w układzie smarowania po napełnieniu, przy obsłudze serwisowej. Jeżeli ktoś wybiera 8,0 l, to najczęściej bierze samą pojemność miski i traktuje ją jak wynik zadania, a to nie jest zgodne z treścią polecenia. Pytanie mówi wyraźnie o zużyciu bez wymiany, więc nie interesuje nas jednorazowe zalanie silnika. Wynik 14,0 l zwykle bierze się z dodania 8 l wymiany do 6 l dolewek. Takie rozumowanie byłoby sensowne tylko wtedy, gdyby pytanie dotyczyło całkowitej ilości oleju potrzebnej w roku razem z wymianą po 10 000 km. Tutaj jednak ta część jest wyłączona. Z kolei 8,5 l wygląda jak próba połączenia pojemności miski 8 l z normą 0,5 l, ale bez uwzględnienia całego przebiegu 12 000 km. To typowy błąd, gdy ktoś widzi wartość 0,5 l i dodaje ją tylko raz, zamiast pomnożyć przez liczbę tysięcy kilometrów. Poprawna metoda jest prostsza: skoro norma wynosi 0,5 l na każde 1000 km, to dla 12 000 km mamy 12 takich odcinków. 12 × 0,5 l = 6,0 l. W diagnostyce i obsłudze silników takie obliczenia są przydatne przy planowaniu zapasu materiałów eksploatacyjnych oraz ocenie, czy silnik nie zużywa oleju ponad normę producenta. Z mojego doświadczenia, w warsztacie najlepiej najpierw podkreślić sobie, czy chodzi o wymianę, dolewki, czy całkowite zapotrzebowanie, bo wtedy pomyłek jest dużo mniej.