Sprężyna centralna (talerzowa) jest elementem
A. przekładni głównej.
B. sprzęgła hydrokinetycznego.
C. przekładni napędowej.
D. docisku sprzęgła ciernego.
Sprężyna centralna, nazywana też sprężyną talerzową lub membranową, jest elementem docisku sprzęgła ciernego. Jej zadanie polega na wytworzeniu siły dociskającej tarczę sprzęgła do koła zamachowego, żeby moment obrotowy z silnika mógł być przeniesiony na skrzynię biegów bez poślizgu. W praktyce widać ją po zdjęciu skrzyni i obejrzeniu zespołu docisku: ma kształt talerza z promieniowymi nacięciami, które tworzą jakby palce sprężyny. Łożysko oporowe naciska właśnie na te palce, a sprężyna odciąża docisk i pozwala rozłączyć sprzęgło. Moim zdaniem to jeden z tych elementów, które warto dobrze kojarzyć wzrokowo, bo w warsztacie diagnoza często zaczyna się od oględzin zużycia palców, pęknięć, przegrzań albo nierównego śladu pracy. Dobra praktyka serwisowa mówi, żeby przy wymianie tarczy ocenić też docisk, łożysko oporowe i koło zamachowe, a często wymienia się komplet sprzęgła. Sama tarcza bez sprawnego docisku nie zapewni poprawnego przeniesienia napędu, nawet jeśli wygląda jeszcze całkiem nieźle.
Sprężyny centralnej talerzowej nie należy mylić z elementami sprzęgła hydrokinetycznego ani z ogólnymi częściami przekładni. Sprzęgło hydrokinetyczne, stosowane głównie w automatycznych skrzyniach biegów jako konwerter momentu, pracuje na zasadzie przepływu oleju między pompą, turbiną i kierownicą. Tam moment przenoszony jest przez ciecz roboczą, a nie przez tarczę dociskaną sprężyną do koła zamachowego. Mogą występować sprzęgła blokujące konwerter, ale to już inna konstrukcja i nie chodzi tu o klasyczną sprężynę talerzową docisku sprzęgła ciernego. Określenie przekładnia napędowa jest zbyt szerokie i przez to łatwo prowadzi w złą stronę. W układzie napędowym mamy sprzęgło, skrzynię biegów, wały, półosie i mechanizm różnicowy, ale sama sprężyna centralna jest konkretnym detalem mechanizmu docisku, a nie częścią przekładni jako takiej. Podobnie przekładnia główna, czyli zestaw kół zębatych zmieniający przełożenie końcowe i kierunek przeniesienia napędu, nie ma związku z dociskaniem tarczy sprzęgła. Typowy błąd myślowy bierze się stąd, że wszystko znajduje się w jednym ciągu przeniesienia napędu, więc uczniowie wrzucają te pojęcia do jednego worka. W serwisie trzeba jednak rozróżniać funkcję elementu: sprężyna talerzowa wytwarza siłę docisku w sprzęgle ciernym, a przekładnie zmieniają prędkość obrotową, moment i kierunek obrotów. To niby drobna różnica w nazwie, ale przy diagnozie objawów, takich jak ślizganie sprzęgła, ciężka praca pedału czy szarpanie przy ruszaniu, ma naprawdę duże znaczenie.