Argonit to gaz gaśniczy będący mieszaniną
A. argonu i CO2.
B. azotu i CO2.
C. azotu i gazów spalinowych.
D. azotu i argonu.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2014 (arkusz Z.22-X-14.05).
Argonit to gaz gaśniczy typu inertnego, znany też w oznaczeniach branżowych jako IG-55. Jego skład to mieszanina azotu i argonu, zwykle w proporcji około 50% N₂ i 50% Ar. To jest właśnie sens tej odpowiedzi: nie chodzi tu o gaz chemicznie reagujący z płomieniem, tylko o środek, który obniża stężenie tlenu w chronionym pomieszczeniu do poziomu, przy którym spalanie nie może się normalnie utrzymać. Moim zdaniem to jedna z ważniejszych rzeczy do zapamiętania przy gazowych systemach gaśniczych, bo sama nazwa Argonit łatwo myli się z samym argonem albo z mieszaninami zawierającymi CO₂. W praktyce takie instalacje stosuje się np. w serwerowniach, rozdzielniach elektrycznych, archiwach, centrach sterowania i pomieszczeniach z drogą aparaturą, gdzie woda albo piana mogłyby narobić więcej szkód niż sam pożar. Argonit nie zostawia osadów, nie przewodzi prądu i po zadziałaniu nie wymaga takiego sprzątania jak proszki gaśnicze. Projektowanie takich systemów powinno być zgodne z dobrymi praktykami oraz normami typu PN-EN 15004, ISO 14520 czy wytycznymi podobnymi do NFPA 2001. Ważne są też szczelność pomieszczenia, czas utrzymania stężenia gaśniczego, alarmowanie przed wyładowaniem i procedury ewakuacji. Niby prosta mieszanina, ale w instalacji bezpieczeństwa każdy szczegół ma znaczenie.
W tym pytaniu łatwo pójść złym tropem, bo nazwy gazów gaśniczych brzmią podobnie, a CO₂ często kojarzy się z gaszeniem. Argonit nie jest jednak mieszaniną azotu i CO₂. Taki skład sugerowałby raczej zupełnie inny środek lub mieszaninę o innych własnościach użytkowych. Dwutlenek węgla działa gaśniczo głównie przez wypieranie tlenu i częściowo przez efekt chłodzący przy rozprężaniu, ale ma też poważne ograniczenia związane z bezpieczeństwem ludzi. W wyższych stężeniach CO₂ jest niebezpieczny fizjologicznie, dlatego instalacje na CO₂ traktuje się inaczej niż typowe instalacje na gazy inertne przeznaczone do ochrony pomieszczeń, gdzie może przebywać obsługa. Z kolei połączenie argonu i CO₂ również nie opisuje Argonitu. Sama obecność argonu w nazwie trochę kusi, żeby tak odpowiedzieć, ale Argonit to nie jest mieszanka argonu z dwutlenkiem węgla, tylko mieszanina argonu z azotem. W branżowych oznaczeniach odpowiada mu IG-55, czyli gaz inertny. Jeszcze bardziej mylące jest łączenie azotu z gazami spalinowymi. Gazy spalinowe nie są standardowym, czystym i przewidywalnym środkiem gaśniczym do stałych urządzeń gaśniczych. Mogą zawierać parę wodną, tlenki azotu, tlenek węgla, sadzę, związki siarki i inne zanieczyszczenia, które byłyby problemem dla sprzętu, ludzi oraz trwałości instalacji. W ochronie przeciwpożarowej liczy się powtarzalny skład, atesty, zgodność z normami PN-EN 15004 lub ISO 14520 i dokładnie obliczone stężenie gaśnicze. Typowy błąd myślowy polega tu na tym, że ktoś zapamiętuje tylko, że gaz ma obniżyć ilość tlenu, więc uznaje, że prawie dowolna mieszanina dusząca będzie dobra. No właśnie nie do końca. W praktyce używa się konkretnych, znormalizowanych gazów, a Argonit to azot i argon.