Butle z powietrzem posiadają nominalne ciśnienie napełnienia
A. 20 i 30 MPa.
B. 150 i 30 MPa.
C. 250 i 300 bar.
D. 200 i 300 psi.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2014 (arkusz Z.22-X-14.05).
Nominalne ciśnienie napełnienia butli z powietrzem podaje się najczęściej jako 20 MPa i 30 MPa, czyli odpowiednio 200 bar i 300 bar. To jest ważne, bo w praktyce na manometrach, reduktorach, panelach ładowania i oznaczeniach butli można spotkać obie jednostki. Przeliczenie jest proste: 1 MPa = 10 bar, więc 20 MPa = 200 bar, a 30 MPa = 300 bar. Moim zdaniem warto to zapamiętać od razu w parze, bo potem mniej jest pomyłek przy obsłudze sprzętu. W branży patrzy się nie tylko na samo ciśnienie, ale też na oznaczenia wybite na szyjce butli, datę legalizacji, ciśnienie robocze i próbne. Dobre praktyki, zgodne z podejściem normowym dla butli ciśnieniowych, mówią jasno: napełnia się tylko do ciśnienia dopuszczonego przez producenta i dokumentację, bez zgadywania. Butla 20 MPa nie może być traktowana jak 30 MPa, nawet jeśli zawór pasuje. To już byłoby ryzykowne i technicznie nie do obrony.
W tym pytaniu łatwo pomieszać jednostki, bo bar, MPa i psi opisują to samo zjawisko fizyczne, czyli ciśnienie, ale mają zupełnie inną skalę. Najbardziej typowy błąd to zapamiętanie wartości 300 bar i dołożenie do niej przypadkowej drugiej liczby, na przykład 250 bar. W praktyce spotyka się różne konstrukcje zbiorników, ale dla standardowych butli z powietrzem jako nominalne ciśnienia napełnienia przyjmuje się 20 MPa i 30 MPa, czyli 200 bar i 300 bar. Warto zauważyć, że 250 bar nie odpowiada 20 MPa, tylko 25 MPa, więc taka odpowiedź nie trzyma się typowego zestawu wartości. Jeszcze większe nieporozumienie powstaje przy wartości 150 MPa. To byłoby 1500 bar, a więc ciśnienie kompletnie nieadekwatne dla zwykłych butli powietrznych stosowanych w aparatach oddechowych czy instalacjach sprężonego powietrza. Tu często wychodzi brak kontroli nad przeliczeniem jednostek. Z kolei psi to jednostka anglosaska. 200 psi i 300 psi to tylko około 14 bar i 21 bar, czyli wielokrotnie mniej niż wymagane 200 bar i 300 bar. Z mojego doświadczenia najlepiej zawsze sprowadzić wartości do jednej jednostki i porównać z oznaczeniem na butli. Oznaczenia robocze, próby ciśnieniowe, legalizacja i zgodność z dokumentacją producenta są ważniejsze niż intuicyjne skojarzenia z dużą liczbą na manometrze.