Do pożarów grupy D, ze względu na materiał palny, zalicza się pożar
A. drewna.
B. potasu.
C. metanu.
D. benzyny.
Pytanie z egzaminu CKE z 2016 roku (arkusz Z.22-X-16.04).
Pożar potasu zalicza się do grupy D, bo ta grupa obejmuje pożary metali palnych, między innymi sodu, potasu, magnezu, glinu w postaci pyłu czy tytanu. To nie jest tylko sucha klasyfikacja z tabelki. W praktyce ma ona ogromne znaczenie, bo metale alkaliczne, takie jak potas, reagują gwałtownie z wodą, często z wydzieleniem wodoru H₂ i dużej ilości ciepła. Czyli podanie wody może nie ugasić pożaru, tylko go rozwinąć, a nawet doprowadzić do zapłonu wydzielonego gazu. Z mojego doświadczenia najłatwiej zapamiętać: grupa D = metale. Do takich pożarów stosuje się specjalne proszki gaśnicze do metali, czasem środki na bazie chlorku sodu, grafitu albo suche materiały izolujące, zależnie od procedury i wyposażenia. Klasyfikacja ta jest zgodna z podejściem stosowanym w normach dotyczących grup pożarów, np. PN-EN 2, oraz z oznaczeniami gaśnic według PN-EN 3. Dobra praktyka jest prosta: najpierw rozpoznać materiał palny, potem dobrać środek gaśniczy. Przy potasie pochopne użycie wody albo piany może być bardzo niebezpieczne, więc ta wiedza naprawdę ma zastosowanie na akcji i w magazynach chemicznych.
W tym pytaniu łatwo pomylić grupy pożarów, bo wszystkie podane materiały mogą się palić, ale nie należą do tej samej klasy. Kluczowe jest nie to, że coś jest palne, tylko jaki to rodzaj materiału i jakie środki gaśnicze można bezpiecznie zastosować. Metan jest gazem palnym, więc klasyfikuje się go jako pożar grupy C. Przy takich zdarzeniach najważniejsze bywa odcięcie dopływu gazu, bo samo gaszenie płomienia bez usunięcia wycieku może stworzyć mieszaninę wybuchową. Drewno to typowy przykład pożaru grupy A, czyli ciał stałych pochodzenia organicznego, które zwykle spalają się z żarzeniem. Tutaj woda często działa dobrze, bo chłodzi i wnika w strukturę materiału. Benzyna należy do grupy B, czyli cieczy palnych oraz substancji topiących się pod wpływem temperatury. W praktyce stosuje się pianę, proszki albo inne środki, a nie klasyczne zalewanie wodą zwartym prądem, bo benzyna pływa po wodzie i może się rozlać. Typowy błąd myślowy polega na kojarzeniu grupy D z dużym niebezpieczeństwem albo z substancjami chemicznymi ogólnie. To za mało precyzyjne. Grupa D dotyczy konkretnie metali palnych, takich jak potas. I tu robi się poważnie, bo potas reaguje z wodą, więc niewłaściwy dobór środka gaśniczego może pogorszyć sytuację. Moim zdaniem to jedna z tych klasyfikacji, które warto znać nie na pamięć dla testu, ale dla własnego bezpieczeństwa.