W jaki sposób należy używać folii izotermicznej – tzw. „folii życia”?
A. Srebrną stroną na zewnątrz, jeśli chcemy ogrzać poszkodowanego.
B. Złotą stroną na zewnątrz, jeśli chcemy wychłodzić poszkodowanego.
C. Dowolną stroną na zewnątrz, ponieważ niezależnie od nałożenia folia zapewnia ogrzanie poszkodowanego.
D. Złotą stroną na zewnątrz, jeśli chcemy ogrzać poszkodowanego.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2019 (arkusz Z.22-X-19.05).
Folię izotermiczną przy ogrzewaniu poszkodowanego zakłada się złotą stroną na zewnątrz, czyli srebrną stroną do ciała. Chodzi o ograniczenie utraty ciepła, głównie przez promieniowanie, ale też częściowo przez wiatr i parowanie, jeśli poszkodowany jest osłonięty od otoczenia. Srebrna, bardziej refleksyjna powierzchnia odbija promieniowanie cieplne z powrotem w stronę ciała, a złota strona zostaje na zewnątrz. Moim zdaniem najważniejsze jest zapamiętać, że folia nie grzeje sama z siebie jak koc elektryczny. Ona zatrzymuje to ciepło, które człowiek jeszcze ma. Dlatego w praktyce trzeba najpierw, w miarę możliwości, odizolować poszkodowanego od zimnego podłoża, np. karimatą, kurtką albo kocem, a dopiero potem szczelnie okryć folią. W standardach pierwszej pomocy, KPP i dobrych praktykach ratowniczych podkreśla się też ochronę przed wiatrem, deszczem i dalszym wychładzaniem. Nie zakrywa się twarzy, kontroluje oddech i stan świadomości. Przy urazach, wstrząsie, omdleniu, po wypadku komunikacyjnym czy długim leżeniu na zimnie taka folia jest bardzo przydatna, tylko trzeba użyć jej z głową, a nie byle jak.
Częsty błąd polega na myśleniu, że folia izotermiczna działa identycznie niezależnie od strony. W praktyce nie jest to najlepsze założenie, bo strony mają różną funkcję użytkową i w szkoleniach z pierwszej pomocy przyjmuje się konkretny sposób użycia. Gdy chcemy ograniczyć wychłodzenie, srebrna strona powinna być skierowana do poszkodowanego, a złota na zewnątrz. Srebro odbija promieniowanie cieplne emitowane przez ciało i pomaga zmniejszyć straty ciepła. Sama folia nie produkuje energii cieplnej, więc nie można liczyć, że dowolne owinięcie zawsze zapewni ogrzanie. To jest raczej bariera ochronna, taka cienka osłona przed stratą ciepła, wiatrem i wilgocią. Mylenie zastosowania do ogrzewania i chłodzenia wynika często z prostego skojarzenia: złoty kolor wygląda cieplej, a srebrny zimniej. No i właśnie tu łatwo się naciąć. Jeśli celem jest schładzanie, na przykład ochrona przed przegrzaniem lub słońcem, używa się odwrotnego ustawienia, czyli srebrną stroną na zewnątrz, aby odbijała promieniowanie zewnętrzne. Nie należy też zakładać, że samo owinięcie folią rozwiązuje problem hipotermii. Dobra praktyka ratownicza mówi o izolacji od podłoża, osłonięciu przed wiatrem, zdjęciu mokrej odzieży jeśli jest to możliwe i bezpieczne, oraz ciągłej obserwacji poszkodowanego. Z mojego doświadczenia edukacyjnego najlepiej zapamiętać prostą zasadę: ogrzewanie poszkodowanego = złota na zewnątrz, srebrna do ciała. Reszta działań to już spokojne, techniczne zabezpieczenie człowieka przed dalszą utratą ciepła.