Jak nazywa się system łączności, w którym nadawanie i odbiór są umożliwione na przemian w obu kierunkach łącza telekomunikacyjnego przy wykorzystaniu jednej częstotliwości?
A. Duosimpleks.
B. Simpleks.
C. Dupleks.
D. Semidupleks.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2018 (arkusz Z.22-X-18.05).
W tym pytaniu chodzi o simpleks w rozumieniu łączności radiowej: obie stacje korzystają z tej samej częstotliwości, ale nie mówią jednocześnie. Jedna nadaje, druga w tym czasie odbiera, potem role się zmieniają. Czyli działa to trochę jak klasyczne radiotelefony z przyciskiem PTT: naciskasz, nadajesz; puszczasz, słuchasz. Moim zdaniem to najprostszy i bardzo praktyczny model pracy w radiokomunikacji, bo nie wymaga pary częstotliwości ani bardziej złożonej infrastruktury przemiennikowej. Spotkasz go np. w PMR, łączności służb technicznych, na budowie, w krótkofalarstwie albo w lokalnych sieciach zakładowych. Dobra praktyka branżowa jest taka, żeby przed nadawaniem sprawdzić, czy kanał jest wolny, mówić krótko i jasno, oraz nie blokować niepotrzebnie częstotliwości. W dokumentacji technicznej i zasadach pracy radiowej często podkreśla się też separację kanałową, poprawną dewiację FM, identyfikację stacji i dyscyplinę korespondencji. Ważne: w takim układzie nie ma jednoczesnej rozmowy jak przez telefon. Jeśli dwie osoby nacisną PTT naraz, sygnały się zakłócą i komunikat może być kompletnie nieczytelny.
Łatwo się tu pomylić, bo słowo dupleks brzmi jak coś związanego z komunikacją w dwie strony. I faktycznie, dupleks oznacza łączność dwukierunkową, ale typowo chodzi o możliwość jednoczesnego nadawania i odbioru, często z użyciem dwóch różnych częstotliwości w układzie FDD albo z odpowiednim podziałem czasu w bardziej złożonych systemach. Przykładem praktycznym jest zwykła rozmowa telefoniczna, gdzie obie osoby mogą mówić i słyszeć się równocześnie. To nie pasuje do opisu z jedną częstotliwością i pracą na przemian. Semidupleks też bywa kuszącą odpowiedzią, bo oznacza komunikację naprzemienną, czyli półdupleksową. Jednak w polskiej terminologii radiokomunikacyjnej przy takim opisie, szczególnie gdy mowa o jednej częstotliwości roboczej, właściwym określeniem jest simpleks. Z mojego doświadczenia największy błąd polega na mieszaniu pojęć z sieci komputerowych z pojęciami radiowymi. W Ethernet dawniej half-duplex znaczył nadawanie naprzemienne, ale w łączności radiowej simpleks bardzo często oznacza właśnie pracę dwóch stacji na jednym kanale, bez przemiennika i bez pary częstotliwości. Duosimpleks to jeszcze inna sytuacja: komunikacja również może być naprzemienna, ale wykorzystuje się dwie częstotliwości, osobną do nadawania i osobną do odbioru. To rozwiązanie spotyka się np. przy pracy przez przemienniki albo w systemach, gdzie rozdziela się kierunki transmisji. W tym pytaniu kluczowe są dwa słowa: na przemian oraz jedna częstotliwość. One prowadzą do simpleksu, a nie do pełnego dupleksu, semidupleksu czy duosimpleksu.