Które przepisy regulują transport materiałów niebezpiecznych w komunikacji drogowej?
A. ADR
B. RID
C. TMN
D. ONZ
Pytanie z egzaminu CKE z 2016 roku (arkusz Z.22-X-16.04).
W transporcie drogowym materiałów niebezpiecznych podstawowym aktem jest ADR, czyli umowa europejska dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych. W praktyce to właśnie ADR określa, jak klasyfikować substancję, jak ją zapakować, oznakować, załadować, przewozić i jakie dokumenty musi mieć kierowca. Moim zdaniem to jedna z tych nazw, które warto kojarzyć od razu z drogą, bo na akcjach ratowniczych często widzimy tablice pomarańczowe, nalepki ostrzegawcze, numery UN i wtedy wiedza z ADR realnie pomaga w ocenie zagrożenia. ADR mówi m.in. o klasach zagrożeń, np. materiały wybuchowe, gazy, ciecze zapalne, substancje żrące czy promieniotwórcze. Określa też wymagania dla cystern, sztuk przesyłki, wyposażenia pojazdu, szkolenia kierowcy i instrukcji pisemnych. Dobra praktyka ratownicza jest taka, żeby przy zdarzeniu drogowym z udziałem pojazdu oznakowanego ADR najpierw rozpoznać numer rozpoznawczy zagrożenia i numer UN, zachować bezpieczny dystans, ustalić strefę zagrożenia i dopiero potem dobierać środki ochrony oraz taktykę działań. ADR nie jest tylko papierologią, serio. To narzędzie do szybkiego i bezpiecznego podejmowania decyzji.
W tym pytaniu łatwo pomylić kilka skrótów, bo wszystkie brzmią dość urzędowo i kojarzą się z przewozem albo materiałami niebezpiecznymi. RID dotyczy przewozu koleją, więc będzie właściwy przy wagonach cysternach, składach kolejowych i dokumentacji transportu kolejowego, ale nie przy zwykłej komunikacji drogowej. Jeżeli na miejscu zdarzenia mamy samochód ciężarowy, cysternę drogową albo bus przewożący oznakowane opakowania z towarem niebezpiecznym, to punktem odniesienia jest ADR. ONZ także może wprowadzać w błąd, bo numery UN są bardzo ważne w identyfikacji substancji, na przykład benzyna ma swój numer UN, a chlor swój. Jednak ONZ jako taka nie jest nazwą przepisów regulujących drogowy przewóz w takim sensie, jak robi to ADR. Są zalecenia i system klasyfikacji wywodzące się z dokumentów międzynarodowych, ale w działaniach drogowych nie mówimy, że przewóz reguluje ONZ. TMN wygląda jak skrót pasujący do tematu, ale nie jest standardową nazwą aktu prawnego dla drogowego transportu towarów niebezpiecznych. Typowy błąd polega na tym, że ktoś wybiera skrót, który brzmi najbardziej ogólnie albo kojarzy się z transportem materiałów niebezpiecznych, zamiast zapamiętać podział według gałęzi transportu. W uproszczeniu: ADR to droga, RID to kolej, ADN to żegluga śródlądowa. Z mojego doświadczenia takie skojarzenie bardzo pomaga, szczególnie podczas rozpoznania zagrożeń po tablicach pomarańczowych, nalepkach klas i dokumentach przewozowych.