Które urządzenie przedstawiono na rysunku?
A. Piłę pierścieniową do cięcia betonu.
B. Przecinarkę tarczową do cięcia betonu.
C. Piłę pierścieniową do cięcia metalu.
D. Przecinarkę tarczową do cięcia metalu.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2018 (arkusz Z.22-X-18.05).
Na rysunku pokazano piłę pierścieniową do cięcia betonu. Widać to po dużym pierścieniowym ostrzu z segmentami diamentowymi, bez klasycznej pełnej tarczy mocowanej centralnie na osi. W takiej maszynie element roboczy jest napędzany po obwodzie, dzięki czemu można uzyskać większą głębokość cięcia niż w zwykłej przecinarce tarczowej o podobnym rozmiarze. To jest bardzo charakterystyczne przy wykonywaniu otworów w ścianach, nacinaniu betonu zbrojonego, bloczków, cegły silikatowej czy krawężników. Moim zdaniem najłatwiej zapamiętać: segmenty diamentowe + chłodzenie wodą + głębokie cięcie = sprzęt do materiałów mineralnych, a nie do metalu. W praktyce przy takiej pile trzeba pilnować chłodzenia, prawidłowego naciągu i prowadzenia pierścienia, bo przegrzanie segmentów szybko niszczy narzędzie. Dobre praktyki branżowe, zgodne z zasadami BHP i instrukcjami producentów, wymagają stosowania osłon, okularów, ochronników słuchu, rękawic, maski przeciwpyłowej oraz stabilnego prowadzenia maszyny. W dokumentacji i normach dotyczących przecinarek budowlanych, np. ogólnie w obszarze PN-EN 12418 oraz EN ISO 19432 dla przenośnych przecinarek, mocno podkreśla się kontrolę osprzętu, dobór tarczy do materiału i ograniczanie pyłu. Tu właśnie chodzi o cięcie betonu, więc wybór piły pierścieniowej do betonu jest najbardziej trafny.
Jeżeli wybrano przecinarkę tarczową, to najpewniej zadziałało skojarzenie, że każde okrągłe narzędzie tnące jest zwykłą tarczą. W budownictwie to częsty skrót myślowy, ale nie do końca poprawny. Klasyczna przecinarka tarczowa ma tarczę zamocowaną centralnie na wrzecionie, z wyraźną piastą i typowym napędem osiowym. Na rysunku widać natomiast konstrukcję pierścieniową, gdzie ostrze ma formę obręczy i jest prowadzone oraz napędzane inaczej. Taki układ pozwala ciąć głębiej, co jest przydatne przy betonie, ścianach żelbetowych, otworach instalacyjnych czy nacięciach pod dylatacje. Mylenie jej z przecinarką tarczową do betonu jest dość zrozumiałe, bo oba urządzenia mogą mieć segmenty diamentowe i pracują w podobnym środowisku budowlanym, ale budowa narzędzia roboczego jest inna. Warianty do metalu też nie pasują. Urządzenia przeznaczone do stali zwykle korzystają z tarcz ściernych, tarcz z węglikami albo specjalnych pił taśmowych i tarczowych, a ich praca wiąże się z innym rodzajem iskier, prędkości skrawania i chłodzenia. Do betonu stosuje się segmenty diamentowe, często z wodą do chłodzenia i wiązania pyłu, bo materiał jest mineralny i bardzo ścierny. Piła pierścieniowa do metalu nie jest tu logicznym wyborem, ponieważ przedstawione ostrze i kształt osłony są typowe dla ciężkich robót budowlanych, nie warsztatowego cięcia profili stalowych. Z mojego doświadczenia najwięcej pomyłek bierze się z patrzenia tylko na ogólny kształt, a nie na szczegóły: segmenty, sposób mocowania ostrza, osłonę, możliwość chłodzenia wodą i zastosowanie w terenie. W dobrych praktykach zawsze dobiera się maszynę do materiału, a osprzęt do maszyny, nie odwrotnie, bo inaczej rośnie ryzyko uszkodzenia sprzętu i wypadku.